Zakon o zaštiti od buke u životnoj sredini

Ovim zakonom utvrđuju se mjere za izbjegavanje, sprečavanje ili smanjivanje štetnog uticaja buke u životnoj sredini, uključujući i uznemiravanje, koje nastaje usljed izloženosti buci u životnoj sredini i druga pitanja od značaja za zaštitu životne sredine i zdravlja ljudi od uticaja buke.

Ovaj zakon primjenjuje se na buku u životnoj sredini kojoj su izloženi ljudi, naročito u izgrađenim područjima, javnim parkovima i drugim tihim zonama u aglomeracijama, tihim zonama u prirodi, pored škola, bolnica i drugih objekata i područja osjetljivih na buku.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na buku kojoj su izloženi oni koji je stvaraju, buku na radnom mjestu, u prevoznom sredstvu, od aktivnosti u domaćinstvu ili iz susjednog domaćinstva, buku iz ugostiteljskih objekata, buku koja potiče od vojnih aktivnosti na logorskom prostoru, vojnom aerodromu, vojnom plovnom objektu, odnosno u kasarni, vojnoj zgradi ili drugom vojnom objektu, buku od aktivnosti na zaštiti ili uklanjanju posljedica od elementarnih nepogoda, prirodnih i drugih udesa, kao i na buku koja potiče od zvučnog oglašavanja zvonima ili elektroakustičkim uređajima u vjerskim objektima i buku domaćih ili divljih životinja.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na buku koja nastaje zbog upotrebe uređaja, opreme i vozila tokom sportskih aktivnosti, kao i na buku koja potiče iz objekata u kojima se obavlja neregistrovana djelatnost.

Izvor buke je svaki emiter nepoželjnog ili štetnog zvuka koji nastaje kao posljedica aktivnosti ljudi (mašina, instalacija, postrojenje, sredstvo za rad, tehnološki postupak, kao i svaki uređaj koji se koristi za izvođenje industrijske, zanatske, proizvodne, uslužne i slične djelatnosti, koji proizvodi stalnu ili povremenu buku, prevozno sredstvo, drumski, željeznički i vazdušni saobraćaj i drugi).

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) aglomeracija je dio teritorije sa preko 100.000 stanovnika i sa takvom gustinom stanovništva da se može smatrati urbanizovanim područjem, a čije granice određuje nadležni organ lokalne samouprave;

2) akcioni plan je plan izrađen sa ciljem upravljanja bukom i efektima uključujući mjere za smanjenje buke kada je to potrebno;

3) akustičko planiranje je planiranje mjera zaštite od buduće buke kao što su: prostorno planiranje, sistematsko inženjerstvo saobraćaja, planiranje saobraćaja, primjena zvučne zaštite putem odgovarajuće zvučne izolacije i zvučnih barijera i kontrola na izvorima buke;

4) baza podataka je informacioni sistem kojim upravlja Evropska agencija za životnu sredinu i koji sadrži informacije i podatke o buci u životnoj sredini koji su stavljeni na raspolaganje putem nacionalnih kontakt tačaka za izvještavanje i razmjenu podataka koji su pod nadzorom država članica;

5) buka u životnoj sredini je neželjeni ili štetan zvuk emitovan na otvorenom prostoru koji je izazvan ljudskom aktivnošću, uključujući buku koja potiče od prevoznih sredstava, drumskog, željezničkog i vazdušnog saobraćaja, kao i buku koja nastaje od industrijskih i proizvodnih aktivnosti uključujući i buku od industrijskih postrojenja za koja se izdaje integrisana dozvola u skladu sa zakonom kojim se uređuju industrijske emisije;

6) granična vrijednost je vrijednost Lden ili Lnight, odnosno gdje je primjenjivo Lday i Levening i drugih indikatora buke koje odredi organ državne uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Ministarstvo), čije prekoračenje predstavlja razlog da organi državne uprave, nadležni organi lokalne uprave, pravna lica i preduzetnici koji u obavljanju registrovane privredne djelatnosti emituju buku, kao i vlasnici, upravljači i koncesionari puteva, pruga i aerodroma razmotre i primijene mjere za smanjenje buke;

7) glavni aerodrom je civilni aerodrom koji je odredio nadležni organ, sa više od 50.000 polijetanja ili slijetanja godišnje, izuzimajući operacije lakih aviona koje se obavljaju u svrhu obuke;

8) glavna pruga je pruga sa prosječnim godišnjim protokom saobraćaja većim od 30.000 vozova, a koju određuje nadležni organ;

9) glavni put je regionalni, nacionalni ili međunarodni put koji je odredio nadležni organ, a sa više od tri miliona prolaza vozila godišnje;

10) indikator buke je fizička veličina koja se koristi za opisivanje buke u životnoj sredini, a koja je u uzajamnoj vezi sa štetnim efektima buke;

11) javnost su fizička i pravna lica, udruženja i organizacije;

12) Lden (indikator buke za dan-veče-noć) je indikator buke za ukupno uznemiravanje;

13) Lday (indikator buke za dan) je indikator buke za uznemiravanje u toku dana i odnosi se na vrijeme od 7 do 19 časova;

14) Levening (indikator buke za veče) je indikator buke za uznemiravanje u toku večeri i odnosi se na vrijeme od 19 do 23 časova;

15) Lnight (indikator buke za noć) je indikator buke za ometanje sna u toku noći i odnosi se na vrijeme od 23 do 07 časova;

16) mapiranje buke je predstavljanje podataka o postojećem ili predviđenom stanju buke utvrđeno indikatorima buke koje ukazuje na prekoračenja propisanih graničnih vrijednosti, broj ljudi izloženih buci na nekom području ili broj domaćinstava izloženih određenim vrijednostima indikatora buke na određenom području;

17) ocjenjivanje je svaki metod koji se koristi za izračunavanje, predviđanje, procjenu ili mjerenje vrijednosti indikatora buke ili odgovarajućih štetnih efekata;

18) odnos doza-efekat je odnos između vrijednosti indikatora buke i štetnog efekta;

19) strateška karta buke je karta koja je izrađena za opštu procjenu izloženosti buci od različitih izvora buke određenog područja ili za ukupna predviđanja izloženosti buci na tom području;

20) štetni efekat buke je negativni efekat buke na zdravlje ljudi;

21) tiha zona u aglomeraciji je područje, čije granice određuje nadležni organ lokalne samouprave, koje nije izloženo bilo kojem izvoru buke vrijednostima indikatora buke Lden ili drugim odgovarajućim indikatorima buke većim od određene vrijednosti utvrđene u skladu sa ovim zakonom;

22) tiha zona u prirodi je zona utvrđena propisom nadležnog organa u kojoj nema uticaja buke koja potiče od saobraćaja, industrije ili rekreacionih aktivnosti;

23) uznemiravanje je stepen ometanja ljudi bukom, koji se utvrđuje na osnovu istraživanja na terenu;

24) roba relevantna za krizu je roba koja je nezamjenjiva, čiji se izvori snabdijevanja ne mogu diverzifikovati ili koja je neophodna za održavanje vitalnih društvenih funkcija ili ekonomskih aktivnosti, radi obezbjeđivanja pravilnog funkcionisanja unutrašnjeg tržišta i njegovih lanaca snabdijevanja, koja se smatra ključnom za odgovor na krizu i koja je utvrđena implementacionim aktom Evropske komisije, u skladu sa propisima Evropske unije kojima se uređuje režim vanrednog stanja na unutrašnjem tržištu;

25) režim vanrednog stanja na unutrašnjem tržištu je okvir za postupanje u krizi koja ima značajan negativan uticaj na unutrašnje tržište, kojom se ozbiljno narušava slobodno kretanje robe, usluga i lica ili, kada je takvo ozbiljno narušavanje bilo ili bi moglo biti predmet različitih nacionalnih mjera, funkcionisanje lanaca snabdijevanja unutrašnjeg tržišta, u skladu sa propisima Evropske unije kojima se uređuje režim vanrednog stanja na unutrašnjem tržištu;

26) zvučna zaštita je skup mjera i uslova zaštite od buke kojim se obezbjeđuje smanjenje buke na izvoru, sprečavanje širenja buke u prostoru i zvučna izolacija na stambenim zgradama i drugim objektima;

Zaštitu od buke dužni su da obezbjeđuju organi državne uprave, nadležni organi lokalne uprave, pravna lica i preduzetnici koji u obavljanju registrovane privredne djelatnosti emituju buku, kao i vlasnici, upravljači i koncesionari puteva, pruga i aerodroma, u skladu sa ovim zakonom.

U cilju izbjegavanja, sprečavanja ili smanjivanja štetnih efekata buke u životnoj sredini na prioritetnoj osnovi, uključujući i uznemirenost, sprovode se sljedeće mjere:

- utvrđivanje izloženosti buci u životnoj sredini mapiranjem buke, primjenom metoda procjene buke u životnoj sredini;

- usvajanje akcionih planova, zasnovanih na rezultatima mapiranja buke, u cilju sprečavanja i smanjenja buke u životnoj sredini tamo gdje je to neophodno, a posebno u područjima gdje nivo izloženosti buci može imati štetne uticaje na zdravlje ljudi, kao i u cilju očuvanja kvaliteta buke u životnoj sredini, tamo gdje je ona zadovoljavajuća.

Mjerama zaštite od buke mora da se spriječi nastajanje buke koja premašuje granične vrijednosti, odnosno smanjiti postojeća buka ispod graničnih vrijednosti.

Državni i lokalni planski dokumenti moraju da sadrže uslove i mjere zaštite od buke.

U postupku strateške procjene uticaja na životnu sredinu, odnosno procjene uticaja na životnu sredinu utvrđuju se uslovi i mjere za sprečavanje, smanjivanje i otklanjanje štetnih efekata buke u skladu sa zakonom.

Za objekte za koje se ne izrađuje procjena uticaja na životnu sredinu, organ državne uprave nadležan za poslove građevinarstva odnosno nadležni organ lokalne uprave dužan je da utvrdi ispunjenost uslova i mjera zaštite od buke u tehničkoj dokumentaciji.

Uslovi za rad industrijskih postrojenja i aktivnosti za koje se izdaje integrisana dozvola u skladu sa zakonom kojim se uređuju industrijske emisije sadrže mjere zaštite od buke.

Pravna lica i preduzetnici, kao i vlasnici, upravljači i koncesionari puteva, pruga i aerodroma u obavljanju djelatnosti koje utiču ili mogu uticati na prekoračenje propisanih graničnih vrijednosti nivoa buke u životnoj sredini dužni su da obezbijede: primjenu tehničkih mjera za izbjegavanje, sprečavanje ili smanjivanje emisija buke u životnoj sredini, praćenje uticaja djelatnosti na nivo buke u životnoj sredini, kao i druge mjere zaštite u skladu sa zakonom.

Zabranjeno je stavljanje na tržište i/ili upotreba opreme koja se koristi na otvorenom prostoru (u daljem tekstu: oprema), ako nije označena znakom usaglašenosti i oznakom garantovanog nivoa zvučne snage koju prati deklaracija o usaglašenosti, kao i opreme koja ne ispunjava zahtjeve koji se odnose na emisiju buke u životnoj sredini, a garantovani nivo zvučne snage prekoračuje propisane dozvoljene vrijednosti nivoa zvučne snage u skladu sa ovim zakonom.

Zabranjeno je stavljanje oznaka ili natpisa na opremu koji bi mogli izazvati zabunu u pogledu značenja znaka usaglašenosti ili oznake o garantovanom nivou zvučne snage.

Na opremu se ne smiju staviti ostale oznake kojima se umanjuje vidljivost i čitljivost znaka usaglašenosti i oznake o garantovanom nivou zvučne snage.

Prije stavljanja na tržište i/ili upotrebu opreme proizvođač ili njegov zastupnik moraju da ispune zahtjeve u skladu sa ovim zakonom.

Kada ni proizvođač ni njegov zastupnik nemaju sjedište u Crnoj Gori, obaveze iz ovog zakona primjenjivaće se na svako lice koje stavlja opremu na tržište ili je stavlja u upotrebu u Crnoj Gori.

Oprema koja ne ispunjava zahtjeve iz ovog zakona može se pokazivati na sajmovima, izložbama, prezentacijama i drugim sličnim manifestacijama, samo ako je na nju stavljena vidljiva oznaka koja označava da ona nije usaglašena sa zahtjevima iz ovog zakona i da se neće stavljati na tržište ili upotrebu dok se ne usaglasi sa tim zahtjevima.

Za vrijeme pokazivanja opreme iz stava 6 ovog člana preduzimaju se odgovarajuće bezbjednosne mjere radi zaštite ljudi.

Ocjenu usaglašenosti opreme vrši pravno lice koje ispunjava zahtjeve za ocjenjivanje usaglašenosti, odnosno tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti imenovano u skladu sa zakonom kojim su uređeni tehnički zahtjevi za proizvode i ocjenjivanje usaglašenosti.

Proizvođač ili njegov zastupnik, kao i imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti dužni su, na obrazloženi zahtjev Evropske komisije ili bilo koje druge članice Evropske unije, da dostave potrebne informacije i tehničku dokumentaciju u vezi sa sprovedenim postupcima ocjenjivanja usaglašenosti u skladu sa ovim zakonom.

Zahtjeve koji moraju da ispune proizvođač opreme ili njegov zastupnik za stavljanje na tržište i/ili upotrebu opreme, sadržinu deklaracije o usaglašenosti, sadržinu tehničke dokumentacije, znak usaglašenosti, kao i oznaku garantovanog nivoa zvučne snage, opremu koja podliježe ograničenjima buke, opremu koja podliježe samo označavanju buke, postupke ocjenjivanja usaglašenosti, metode mjerenja emisije buke, način dostavljanja obavještenja i informacija, kao i druge zahtjeve koje mora da ispuni tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti, propisuje Ministarstvo.

Propisom iz stava 10 ovog člana uređuje se način i primjena hitnih postupaka za opremu koja je određena kao roba relevantna za krizu, uključujući prioritetno postupanje u postupcima ocjenjivanja usaglašenosti, odstupanje od postupaka ocjenjivanja usaglašenosti koji zahtijevaju obavezno učešće imenovanog tijela, posebne zahtjeve u pogledu označavanja i sljedljivosti, prioritetno postupanje tržišnog inspektora u vršenju nadzora nad opremom i međusobnu pomoć nadležnih organa za vrijeme režima vanrednog stanja na unutrašnjem tržištu.

Hitni postupci za opremu iz člana 6 ovog zakona primjenjuju se samo ako je Evropska komisija donijela implementacioni akt za opremu na koju se primjenjuje ovaj zakon.

Hitni postupci iz stava 1 ovog člana primjenjuju se samo na opremu koja je određena kao roba relevantna za krizu i samo za vrijeme trajanja režima vanrednog stanja na unutrašnjem tržištu, osim odredaba koje se odnose na obaveze nakon prestanka ili deaktiviranja tog režima.

Hitni postupci iz stava 1 ovog člana obuhvataju prioritetno postupanje u postupcima ocjenjivanja usaglašenosti, odstupanje od postupaka ocjenjivanja usaglašenosti koji zahtijevaju obavezno učešće imenovanog tijela, posebne zahtjeve u pogledu označavanja i sljedljivosti, kao i prioritetno postupanje tržišnog inspektora u vršenju nadzora nad opremom i međusobnu pomoć nadležnih organa.

Na tehničku dokumentaciju za izgradnju, rekonstrukciju ili proširenje aerodroma organ uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Agencija), daje saglasnost u postupku procjene uticaja na životnu sredinu, na osnovu strateških karata buke i/ili akcionih planova.

Ako ne postoje strateške karte i/ili akcioni planovi Agencija obezbjeđuje procjenu uticaja na životnu sredinu iz stava 1 ovog člana na osnovu sljedećih podataka:

- postojećih karakteristika aerodroma, uključujući njegov kapacitet, lokaciju, obim i sastav vazdušnog saobraćaja i položaj poletno-slijetnih staza, predviđenih mjera zaštite životne sredine u državnoj i lokalnoj planskoj dokumentaciji, nivoa buke za tekuću i prethodne godine, opisa primijenjenih mjera ograničenja i zaštite od buke;

- procjene nivoa buke mapiranjem buke bez primjene mjera zaštite od buke za planirano proširenje na aerodromu (povećanje kapaciteta, proširenje uzletno-slijetne staze i/ili terminala, predviđeni obim vazdušnog saobraćaja);

- procjene nivoa buke mapiranjem buke uz primjenu dodatnih mjera zaštite od buke, procjenu nivoa buke, uključujući i procjenu izloženog stanovništva u postojećim i novoizgrađenim naseljima;

- evaluacije posljedica i mogućih troškova u slučaju nepreduzimanja mjera za ublažavanje uticaja buke;

- procjene o sprovođenju dodatnih mjera sa detaljnim opisom, uključujući troškove, efektivnost, procjenu broja stanovnika koji će se zaštiti primjenom mjera, ekonomski uticaj na korisnike aerodroma i tržišnu konkurenciju.

Procjene iz stava 2 al. 2 i 3 ovog člana izražavaju se indikatorima buke u skladu sa ovim zakonom.

Indikatori buke se koriste za utvrđivanje stanja buke u životnoj sredini, za procjenu i predviđanje nivoa buke i njenog uticaja na životnu sredinu, izradu strateških karata buke i planiranje mjera zaštite od buke.

Indikatori buke Lden i Lnight koriste se za izradu i revidiranje strateških karata buke i akcionih planova, s tim što se za akustičko planiranje i zoniranje i monitoring buke mogu da se koriste i indikatori Lday odnosno Levening.

Za mjerenje buke pojedinačnih izvora buke iz člana 12 ovog zakona, mogu da se koriste i dodatni indikatori buke u skladu sa ovim zakonom.

Vrijednosti indikatora buke utvrđuju se propisanim metodama izračunavanja i mjerenja.

Za predviđanje vrijednosti indikatora buke se koriste isključivo metode izračunavanja.

Indikatore buke, metode izračunavanja, mjerenja i ocjenjivanja nivoa buke u životnoj sredini i sadržaj izvještaja o izvršenom mjerenju i ocjenjivanju nivoa buke u životnoj sredini propisuje Ministarstvo.

Granične vrijednosti nivoa buke izražavaju se pomoću indikatora buke u skladu sa ovim zakonom.

Zabranjeno je prouzrokovati buku u životnoj sredini iznad propisanih graničnih vrijednosti.

U slučaju prekoračenja graničnih vrijednosti moraju se preduzeti mjere za smanjenje buke.

Granične vrijednosti indikatora buke u životnoj sredini i način utvrđivanja akustičkih zona u skladu sa namjenom otvorenih prostora, kao i metode ocjenjivanja štetnih efekata buke, propisuje Ministarstvo.

Nadležni organ lokalne uprave dužan je da izvrši akustičko zoniranje, radi utvrđivanja akustičkih zona na svojoj teritoriji u cilju zaštite ljudi od štetnih efekata buke.

Akustičko zoniranje iz stava 1 ovog člana vrši se na osnovu dokumentacije o postojećoj ili planiranoj namjeni prostora i utvrđenih vrijednosti indikatora buke mjerenjem ili izračunavanjem, u skladu sa izvorima buke koji se nalaze u određenoj zoni i njenoj neposrednoj blizini.

U akustičkim zonama iz stava 1 ovog člana, zabranjena je upotreba izvora buke, odnosno obavljanje aktivnosti koje prouzrokuju buku iznad propisanih graničnih vrijednosti.

Nadležni organ lokalne samouprave donosi odluku o akustičkom zoniranju uz prethodno pribavljeno mišljenje Agencije.

Revizija utvrđenih akustičkih zona iz stava 4 ovog člana, vrši se ako je došlo do značajnih promjena koje utiču na postojeće stanje nivoa buke, a obavezno svakih deset godina.

Nadležni organ lokalne uprave dužan je da dostavi Agenciji podatke o utvrđenim akustičkim zonama u roku od mjesec dana od dana utvrđivanja akustičkih zona.

Pravno lice i preduzetnik koje je vlasnik, odnosno korisnik izvora buke dužno je da nakon stavljanja izvora buke u upotrebu, odnosno nakon rekonstrukcije objekta ili zamjene tehničkih kapaciteta, kojima se mijenjaju uslovi emisije buke u životnu sredinu, o svom trošku, obezbijedi mjerenje buke u zoni uticaja i izradu izvještaja o mjerenju buke, u skladu sa ovim zakonom.

Praćenje buke u životnoj sredini vrši se na osnovu godišnjeg programa mjerenja indikatora buke (u daljem tekstu: program monitoringa) koji donosi Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), na predlog Agencije.

Program monitoringa donosi se do kraja tekuće za narednu godinu.

Sprovođenje programa monitoringa obezbjeđuje Agencija.

Nadležni organ lokalne uprave može, u skladu sa zakonom, organizovati monitoring buke na svojoj teritoriji na osnovu godišnjeg programa monitoringa buke koji donosi nadležni organ lokalne samouprave.

Podatke utvrđene monitoringom iz stava 4 ovog člana nadležni organ lokalne uprave dostavlja Agenciji u elektronskom obliku.

Na osnovu rezultata utvrđenih sprovođenjem programa monitoringa iz st. 1 i 4 ovog člana, Agencija sačinjava informaciju o buci u životnoj sredini, koja je sastavni dio informacije o stanju životne sredine.

Sredstva za sprovođenje programa monitoringa iz stava 1 ovog člana obezbjeđuju se iz budžeta Crne Gore.

Sredstva za sprovođenje monitoringa iz stava 4 ovog člana obezbjeđuju se iz budžeta jedinice lokalne samouprave.

Stručni poslovi zaštite od buke u životnoj sredini su:

1) sprovođenje programa monitoringa buke u životnoj sredini;

2) mjerenje nivoa buke u životnoj sredini;

3) izrada strateških karata buke i akcionih planova i izračunavanje vrijednosti indikatora buke.