Zakon o tehničkim zahtjevima za proizvode i ocjenjivanju usaglašenosti

Ovim zakonom uređuje se način propisivanja tehničkih zahtjeva za proizvode, ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda sa propisanim tehničkim zahtjevima (u daljem tekstu: ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda), obaveze privrednog subjekta, uzajamno priznavanje proizvoda, važenje isprava o usaglašenosti i znakova usaglašenosti izdatih u inostranstvu, notifikacija tehničkih propisa i postupaka ocjenjivanja usaglašenosti.

(1) Ovaj zakon ne primjenjuje se na proizvode za koje su tehnički zahtjevi uređeni posebnim zakonima.

(2) Ako zakonima iz stava 1 ovog člana nijesu uređena pitanja koja se odnose na imenovanje i ovlašćivanje tijela za ocjenjivanje usaglašenosti i važenje isprava o usaglašenosti i znakova usaglašenosti izdatih u inostranstvu, na ta pitanja primjenjuje se ovaj zakon.

(3) Odredbe ovog zakona kojima je uređen postupak prijavljivanja imenovanog tijela za ocjenjivanje usaglašenosti, vođenje registra i notifikacije primjenjuju se i na proizvode za koje su tehnički zahtjevi uređeni posebnim zakonima.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) proizvod je svaki proizvod koji je, kao rezultat nekog procesa, izrađen ili na drugi način dobijen, nezavisno od stepena njegove prerade, a namijenjen je za stavljanje na tržište ili isporuku tržištu;

2) proizvođač je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji:

- proizvodi proizvode ili prema čijem nalogu se proizvodi projektuju ili proizvode, ili koje proizvodi proizvode koji nijesu rezultat proizvodnog procesa, uključujući poljoprivredne proizvode, i stavlja ih na tržište pod svojim imenom ili žigom;

- vrši izmjene na proizvodima koji su već zakonito stavljeni na tržište u Crnoj Gori ili državi članici na način koji može uticati na usklađenost sa relevantnim pravilima koja se primjenjuju u Crnoj Gori ili državi članici; ili

- stavljanjem svog imena, žiga ili druga obilježja za razlikovanje na proizvode ili na dokumenta koja prate te proizvode, predstavlja sebe kao proizvođača tih proizvoda.

3) zastupnik je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koje ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori i koje je proizvođač pismeno ovlastio da u njegovo ime obavlja određene poslove u vezi sa stavljanjem proizvoda na tržište;

4) uvoznik je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koje ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori i koje uvozi proizvode iz treće zemlje ili države članice prvi put stavlja na raspolaganje na tržištu Crne Gore radi stavljanja na tržište Crne Gore;

5) distributer je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koje ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori, a nije proizvođač ili uvoznik i koje je uključeno u lanac isporuke, odnosno koje isporučuje proizvod na tržište u okviru obavljanja svoje djelatnosti;

6) privredni subjekat je proizvođač, zastupnik, uvoznik i distributer;

6a) „krajnji korisnik” je svako fizičko ili pravno lice koje ima prebivalište ili sjedište u Crnoj Gori ili državi članici, kome su proizvodi stavljeni na raspolaganje ili se stavljaju na raspolaganje, bilo kao potrošaču van bilo kakve trgovinske, poslovne, zanatske ili profesionalne djelatnosti, ili kao profesionalnom krajnjem korisniku u okviru svojih industrijskih ili profesionalnih aktivnosti;

7) stavljanje na tržište je prva isporuka proizvoda na tržište Crne Gore;

7a) stavljanje na raspolaganje na tržištu države članice je svaka isporuka robe za distribuciju, potrošnju ili upotrebu na tržištu u okviru teritorije države članice u toku komercijalne aktivnosti, bilo uz naknadu ili bez naknade;

7b) ograničavanje pristupa tržištu znači utvrđivanje uslova koji se moraju ispuniti prije nego što se proizvod može staviti na raspolaganje na tržištu Crne Gore ili uslova za zadržavanje proizvoda na tržištu Crne Gore, kada to, u oba slučaja, zahtijeva izmjenu jednog ili više karakteristika tog proizvoda u smislu člana 34b stav 3 tačka 3 alineja 1 ovog zakona ili zahtijeva sprovođenje dodatnog testiranja;

7c) uskraćivanje pristupa tržištu je zabrana stavljanja na raspolaganje proizvoda na tržištu u Crnoj Gori ili zadržavanja na tržištu Crne Gore ili nalog za povlačenje ili opoziv tog proizvoda sa tržišta Crne Gore;

8) isporuka na tržište je svaka isporuka proizvoda za distribuciju, potrošnju ili upotrebu na tržištu Crne Gore u okviru obavljanja privredne djelatnosti sa ili bez naknade;

9) harmonizovani standard je evropski standard koji je usvojen na osnovu zahtjeva Evropske komisije i čija je referentna oznaka objavljena u Službenom listu Evropske Unije;

9a) tehnička specifikacija je dokument koji utvrđuje tehničke zahtjeve koje treba da ispunjava proizvod i sa njim povezan proces ili usluga;

9b) harmonizovani tehnički propis Evropske unije je propis Evropske unije koji propisuje zahtjeve koje proizvod mora ispuniti prije njegovog stavljanja na njeno tržište;

10) ocjenjivanje usaglašenosti je postupak kojim se utvrđuje da su propisani zahtjevi koji se odnose na proizvod, proces, uslugu, sistem, lice ili tijelo ispunjeni;

11) pregled je redovno ili vanredno provjeravanje ispunjenosti propisanih zahtjeva za bezbjednost proizvoda tokom vijeka upotrebe;

12) tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti je pravno lice ili dio pravnog lica koje sprovodi ocjenjivanje usaglašenosti, uključujući etaloniranje, ispitivanje, sertifikaciju i/ili kontrolisanje;

13) znak usaglašenosti je znak kojim proizvođač označava proizvod koji je usaglašen sa tehničkim zahtjevima koji se na njega odnose, u skladu sa tehničkim propisom;

14) imenovanje je odobrenje kojim nadležno ministarstvo imenuje tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda za sprovođenje ocjenjivanja usaglašenosti za potrebe proizvođača;

15) ovlašćivanje je odobrenje kojim nadležno ministarstvo ovlašćuje tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti za sprovođenje ocjenjivanja usaglašenosti, za potrebe organa državne uprave;

16) imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti je pravno lice koje je nadležno ministarstvo imenovalo za sprovođenje poslova ocjenjivanja usaglašenosti proizvoda, za potrebe proizvođača;

17) ovlašćeno tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti je pravno lice koje je nadležno ministarstvo ovlastilo za sprovođenje poslova ocjenjivanja usaglašenosti proizvoda, za potrebe organa državne uprave;

18) prijavljeno tijelo (Notified body - NB) je tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti koje ispunjava zahtjeve utvrđene tehničkim propisom i koje je prijavljeno Evropskoj komisiji i državama članicama Evropske unije za obavljanje poslova ocjenjivanja usaglašenosti za određenu oblast i upisano u Registar prijavljenih tijela (NANDO - Database of Notified Bodies) koji vodi Evropska komisija;

19) isprava o usaglašenosti je deklaracija o usaglašenosti, izvještaj o ispitivanju, sertifikat, potvrda ili izvještaj o kontroli ili drugi dokument kojim se potvrđuje usaglašenost proizvoda sa tehničkim propisom;

20) zainteresovana strana je zainteresovana članica, odnosno nadležni organ članica međunarodnih organizacija;

21) opoziv proizvoda je svaka mjera usmjerena na ostvarivanje povrata proizvoda koji je već stavljen na raspolaganje krajnjem korisniku;

22) povlačenje proizvoda je bilo koja mjera koja ima za cilj da sprječi da se proizvod u lancu isporuke isporuči na tržište;

23) postupak prethodnog odobrenja je upravni postupak kojim se od nadležnog organa zahtijeva da, na osnovu zahtjeva privrednog subjekta, izda svoje formalno odobrenje prije nego što se proizvodi mogu staviti na raspolaganje na tržištu;

24) država članica je država članica Evropske unije, država članica potpisnica Evropskog sporazuma o slobodnoj trgovini (EFTA) i Republika Turska;

25) treća zemlja je strana država koja nije država članica Evropske unije, kao ni država članica potpisnica Evropskog sporazuma o slobodnoj trgovini (EFTA) i Republika Turska;

26) postupak za rješavanje sporova „SOLVIT” je neformalan postupak brzog i efikasnog rješavanja sporova između privrednog subjekta države članice koji stavlja proizvod na tržište Crne Gore i nadležnog organa, koji pokreće privredni subjekt kada smatra da mu je postupanjem tog organa uskraćeno neko pravo na unutrašnjem tržištu Evropske unije;

27) „SOLVIT centar Crne Gore” je posebna organizaciona jedinica organa državne uprave nadležnog za infrastrukturu kvaliteta, koja je dio SOLVIT mreže i koja sprovodi postupak za rješavanje sporova SOLVIT u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje nadzor proizvoda na tržištu.

Tehnički zahtjevi za pojedinačni proizvod, odnosno grupe proizvoda (u daljem tekstu: tehnički zahtjevi) utvrđuju se tehničkim propisom, navođenjem tih zahtjeva u tekst tehničkog propisa, odnosno pozivanjem na crnogorski, evropski, međunarodni standard ili srodni dokument koji je donijela organizacija za standardizaciju čiji je član ili pridruženi član Instituta za standardizaciju Crne Gore.

(1) Tehnički propis je propis kojim se za pojedinačni proizvod, odnosno grupe proizvoda utvrđuje najmanje jedan od sljedećih elemenata:

1) tehnički zahtjevi koje moraju ispunjavati proizvodi koji se isporučuju na tržište;

2) zahtjevi za bezbjednost proizvoda u upotrebi;

3) redovni i vanredni pregledi proizvoda u upotrebi;

4) zahtjevi u pogledu pakovanja i obilježavanja, kao i specifičnosti proizvoda prije i nakon isporuke na tržištu;

5) obaveze privrednih subjekata;

6) postupke ocjenjivanja usaglašenosti;

7) zahtjevi koje mora da ispunjava tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti;

8) isprave o usaglašenosti i tehnička dokumentacija potrebna za dokazivanje usaglašenosti proizvoda koji moraju biti dostupni nadležnim organima (uputstva, podaci i dr.);

9) znak i način označavanja proizvoda;

10) podaci o nadležnom inspekcijskom organu za nadzor tog proizvoda na tržištu, u skladu sa propisima kojima se uređuje nadzor proizvoda na tržištu;

11) obaveza primjene standarda odnosno pretpostavke da je proizvod usaglašen sa tehničkim zahtjevima, ako odgovara zahtjevima standarda na koje se tehnički propis poziva.

(2) Tehnički propisi se donose radi zaštite javnog interesa, a naročito života, zdravlja i bezbjednosti ljudi, životinja i biljaka, zaštite životne sredine i zaštite imovine.

(1) Tehničke propise za pojedine proizvode ili grupe proizvoda pripremaju ili donose nadležni organi državne uprave (u daljem tekstu: nadležna ministarstva).

(2) Prilikom pripreme tehničkog propisa nadležno ministarstvo mora voditi računa, naročito o:

1) sprječavanju nepotrebnih prepreka u trgovini;

2) ravnopravnosti domaćih i stranih proizvoda na tržištu;

2a) neutvrđivanju zahtjeva za stavljanje proizvoda na tržište Crne Gore, ako se ti proizvodi isporučuju na tržištu države članice Evropske unije ili Republike Turske, odnosno države potpisnice EFTA Sporazuma;

3) korišćenju crnogorskih standarda kojima se preuzimaju međunarodni standardi, kao osnove za pripremu tehničkih propisa;

4) određivanju primjerenog roka za početak primjene tehničkog propisa;

5) promjeni okolnosti do kojih je došlo poslije donošenja tehničkog propisa, radi njegove izmjene ili stavljanja van snage;

6) ostvarivanju ciljeva tehničkog propisa na način koji je najmanje ograničavajući po trgovinu;

7) o zahtjevima koje proizvod mora da ispunjava prvenstveno u pogledu funkcionalnih karakteristika, a ne u pogledu dizajna ili opisnih karakteristika proizvoda.

(3) Tehničke propise iz člana 5 stav 1 ovog zakona i listu standarda iz stava 2 tačka 3 ovog člana, na osnovu kojih se pretpostavlja da je proizvod usaglašen nadležna ministarstva donose uz prethodno pribavljeno mišljenje organa državne uprave nadležnog za infrastrukturu kvaliteta (u daljem tekstu: Ministarstvo).

(4) Tehnički propisi koji se donose na osnovu ovog zakona objavljuju se u „Službenom listu Crne Gore“.

(1) Pretpostavlja se da je proizvod usaglašen sa tehničkim zahtjevima ako odgovara zahtjevima standarda na koje se tehnički propis poziva.

(2) Usaglašenost proizvoda sa tehničkim zahtjevima utvrđuje se u skladu sa tehničkim propisom.

(3) Institut za standardizaciju Crne Gore dužan je da, na zahtjev nadležnog ministarstva, dostavi obavještenje da li je za proizvod i/ili grupu proizvoda koje treba urediti tehničkim propisom donesen odgovarajući crnogorski standard ili predstoji njegovo donošenje, odnosno da li postoji odgovarajući evropski ili međunarodni standard.

(4) Listu standarda iz stava 1 ovog člana, na koje se tehnički propis poziva, objavljuje nadležno ministarstvo u „Službenom listu Crne Gore“.

(1) Obaveza ocjenjivanja usaglašenosti proizvoda utvrđuje se tehničkim propisom.

(2) Ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda sa tehničkim propisima vrši se prije stavljanja proizvoda na tržište ili upotrebu.

(3) Ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda iz stava 2 ovog člana, u skladu sa tehničkim propisima, mogu da vrše:

1) proizvođač;

2) ovlašćeno, odnosno imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti.

(4) Ovlašćeno tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti iz stava 3 tačka 2 ovog člana mora biti upisano u Centralnom registru privrednih subjekata za obavljanje te djelatnosti.

(1) Tehničkim propisom ili standardom na koji se poziva tehnički propis utvrđuju se postupci ocjenjivanja usaglašenosti proizvoda.

(2) Ocjenjivanje usaglašenosti iz stava 1 ovog člana može da se vrši sprovođenjem jednog ili nekoliko postupaka ili odgovarajućom kombinacijom različitih postupaka u skladu sa tehničkim propisom.

(1) Minimalni zahtjevi koje moraju da ispunjavaju tijela za ocjenjivanje usaglašenosti iz člana 8 stav 3 tačka 2 ovog zakona su:

1) stručna osposobljenost lica koja vrše ocjenjivanje usaglašenosti;

2) odgovarajuća oprema i prostor;

3) nezavisnost i nepristrasnost u postupku ocjenjivanja usaglašenosti;

4) čuvanje poslovne tajne;

5) osiguranje od odgovornosti.

(2) Tehničkim propisom, pored zahtjeva iz stava 1 ovog člana, mogu se propisati i posebni zahtjevi koje moraju da ispunjavaju tijela za ocjenjivanje usaglašenosti.

(3) Tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti ne smije biti: privredni subjekat koji je direktno uključen u projektovanje, proizvodnju, izradu, montažu, korišćenje i održavanje tog proizvoda.

(1) Ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda za potrebe organa državne uprave može da vrši tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti ako ispunjava zahtjeve propisane tehničkim propisom na osnovu ovlašćenja nadležnog ministarstva.

(2) Ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda za potrebe proizvođača može da vrši tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti ako ispunjava zahtjeve propisane tehničkim propisom na osnovu akta o imenovanju nadležnog ministarstva.

(3) Rješenje o ovlašćivanju iz stava 1 ovog člana izdaje se na osnovu javnog poziva, koji raspisuje nadležno ministarstvo.

(4) Rješenje o imenovanju iz stava 2 ovog člana izdaje se na osnovu zahtjeva tijela za ocjenjivanje usaglašenosti, koje ispunjava zahtjeve utvrđene tehničkim propisom za obavljanje poslova ocjenjivanja usaglašenosti.

(5) Nadležno ministarstvo utvrđuje ispunjenost zahtjeva za obavljanje poslova ocjenjivanja usaglašenosti utvrđenih tehničkim propisom, prije donošenja rješenja iz st. 2 i 3 ovog člana.

(6) U postupku ocjenjivanja ispunjavanja propisanih zahtjeva iz stava 5 ovog člana nadležno ministarstvo će cijeniti i tehničku kompetentnost iz postupka akreditacije ili drugog podjednako važnog postupka.

(7) Rješenje iz st. 1 i 2 ovog člana izdaje se na period od četiri godine.

(8) Rješenja iz stava 7 ovog člana su konačna i protiv njih se može pokrenuti upravni spor.

(1) Ovlašćeno, odnosno imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda dužno je da kontinuirano ispunjava zahtjeve iz tehničkih propisa.

(2) Tijela iz stava 1 ovog člana dužna su da, na zahtjev nadležnog ministarstva, dostave izvještaj o izvršenom ocjenjivanju usaglašenosti proizvoda u obimu ovlašćenja, odnosno imenovanja u Crnoj Gori i inostranstvu.

(3) Izvještaj iz stava 2 ovog člana dostavlja se u roku od osam dana od dana prijema zahtjeva.

(4) Dokaz da tijelo iz stava 1 ovog člana kontinuirano ispunjava zahtjeve propisane tehničkim propisom predstavlja potvrda o redovnom ili vanrednom nadzoru iz postupka akreditacije.

(5) Nadležno ministarstvo ukinuće rješenje o imenovanju, odnosno ovlašćivanju tijela za ocjenjivanje usaglašenosti ako ovlašćeno, odnosno imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti:

1) prestane da ispunjava propisane zahtjeve;

2) ne dostavi izvještaj iz stava 2 ovog člana;

3) postupa suprotno članu 10 stav 3 ovog zakona.

(6) Rješenje iz stava 5 ovog člana je konačno i protiv njega se može pokrenuti upravni spor.

(1) Tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti koje ima sertifikat o akreditaciji smatra se da ispunjava propisane zahtjeve u mjeri u kojoj su ti zahtjevi obuhvaćeni obimom akreditacije, prilikom donošenja rješenja iz člana 11 ovog zakona.

(2) Tehničkim propisom može se utvrditi da u postupku ocjenjivanja usaglašenosti pojedine poslove, umjesto imenovanog tijela, može da vrši tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti u sastavu proizvođača koje ima sertifikat o akreditaciji u skladu sa tehničkim propisom.

(1) Imenovano tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti vrši postupke ocjenjivanja usaglašenosti na osnovu zahtjeva proizvođača ili njegovog zastupnika.

(2) Međusobna prava i obaveze imenovanog tijela za ocjenjivanje usaglašenosti i proizvođača ili zastupnika uređuju se ugovorom.