Law on plant protection products

Ovim zakonom uređuje se autorizacija, stavljanje u promet i upotreba sredstava za zaštitu bilja i aktivnih supstanci, protektanata i sinergista koje sadrže ili od kojih se sastoje, kao i aduvanata i koformulanata, maksimalni nivo rezidua sredstava za zaštitu bilja, održiva upotreba sredstava za zaštitu bilja, edukacije profesionalnih korisnika, rukovanje, skladištenje i postupanje sa ambalažom i ostacima sredstava za zaštitu bilja, periodični pregledi uređaja za upotrebu sredstava za zaštitu bilja, integralno upravljanje štetnim organizmima, način vođenja registara i evidencija, razmjena podataka, službene kontrole i druge aktivnosti, finansiranje službenih kontrola, administrativnu pomoć i saradnja, sprovođenje službenih kontrola, kao i druga pitanja od značaja za oblast sredstava za zaštitu bilja u cilju obezbjeđenja visokog nivoa zaštite zdravlja ljudi, zdravlja životinja i životne sredine i unaprjeđivanja poljoprivredne proizvodnje.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) ADI (acceptaby daily intake) je prihvatljiv dnevni unos, procijenjena količina supstanci u hrani, izražena u odnosu na tjelesnu masu, koja se može unositi svakodnevno tokom cijelog života bez značajnog rizika za potrošača, na osnovu svih poznatih činjenica u trenutku procjene, uzimajući u obzir osjetljive grupe u populaciji (djecu i nerođenu djecu);

2) aduvanti (adjuvant) su supstance ili preparati koji se sastoje od koformulanata ili preparati koji sadrže jedan ili više koformulanata i to u obliku u kome se dostavljaju

korisniku u konačnom obliku i stavljaju u promet radi miješanja sa sredstvima za zaštitu bilja od strane korisnika i tako poboljšavaju efikasnost ili druge pesticidne osobine;

3) aktivne supstance (active substances) su supstance ili mikro-organizmi, koje imaju opšte ili posebno djelovanje:

- protiv štetnih organizama; ili

- na bilje, biljne djelove ili biljne proizvode;

4) bilje (plant) je živo bilje i živi djelovi bilja, uključujući svježe voće i povrće i sjeme;

5) biljni proizvodi (plant products) su proizvodi biljnog porijekla, neprerađeni ili jednostavno prerađeni (mljevenjem, sušenjem ili presovanjem), osim bilja iz tačke 4 ovog člana;

6) biljni biostimulatori (plant biostimulant) su proizvodi koji stimulišu procese ishrane bilja nezavisno od sadržaja hranljivih materija u samom proizvodu, sa isključivim ciljem poboljšanja jedne ili više od sljedećih karakteristika bilja ili rizosfere biljke:

- efikasnost iskorišćavanja hranljivih materija;

- tolerancija na abiotički stres;

- osobine kvaliteta;

- raspoloživost ograničenih hranljivih materija u zemljištu ili rizosferi;

7) biodiverzitet (biodiversity) je varijabilnost među živim organizmima različitog porijekla, uključujući kopnene, morske i druge vodene ekosisteme i ekološke komplekse kojima pripadaju, a varijabilnost može da obuhvata i raznovrsnost u okviru vrste, između vrsta i između ekosistema;

8) distributer (distributer) je pravno lice, odnosno preduzetnik, koje stavlja sredstva za zaštitu bilja u promet, uključujući promet na veliko i malo (poljoprivredne apoteke) odnosno (prodavce i dobavljače), uvoznike;

9) dobra eksperimentalna praksa (good experimental practice/GEP) je praksa za sprovođenje testova efikasnosti sredstava za zaštitu bilja u polju u skladu sa smjernicama Evropske i mediteranske organizacije za zaštitu bilja (European and Mediterranean Plant protection Organisation – EPPO) br. PP 181 i 152;

10) dobra laboratorijska praksa (good laboratory practice/GLP) je sistem kvaliteta koji se odnosi na organizaciju i uslove pod kojima se planiraju, izvode, prate, snimaju, arhiviraju i saopštavaju nekliničke studije i studije u oblasti bezbjednosti po životnu sredinu;

11) dobra poljoprivredna praksa zaštite bilja (good plant protection practice/GPPP) je praksa pri kojoj je izbor i upotreba sredstava za zaštitu bilja na bilju ili biljnim proizvodima u skladu sa uslovima za upotrebu iz autorizacije sredstva za zaštitu bilja, u dozama i vremenu upotrebe koje obezbjeđuje prihvatljivu efikasnost uz minimalne potrebne količine, uzimajući u obzir lokalne uslove i mogućnosti primjene agrotehničkih i bioloških mjera kontrole štetnih organizama;

12) druge službene aktivnosti u oblasti sredstava za zaštitu bilja (other official activities) su aktivnosti, osim službenih kontrola, koje sprovode nadležni organi ili delegirana tijela kojima su delegirane određene druge službene aktivnosti, uključujući one kojima je cilj verifikacija davanje ovlašćenja ili odobrenja, kao i izdavanje službenih sertifikata ili službenih potvrda;

13) EPPO (European and Mediterranean Plant Protection Organization) je evropska i mediteranska organizacija za zaštitu bilja;

14) genetički modifikovan organizam (genetically modified organism) je organizam čiji je genetički materijal izmijenjen u skladu sa propisom koji uređuje namjerno ispuštanje genetski modifikovanih organizama u životnu sredinu;

15) indikatori rizika (risk indicators) su rezultati dobijeni primjenom metode izračunavanja, a koji se koriste za evauluaciju rizika od upotrebe sredstava za zaštitu bilja na zdravlje ljudi i/ili životnu sredinu;

16) integralno upravljanje štetnim organizmima (integrated pest management) je pažljivo razmatranje svih raspoloživih metoda za zaštitu bilja i naknadna integracija odgovarajućih mjera kojima se sprečava razvoj populacije štetnih organizama, a upotreba sredstava za zaštitu bilja i drugih oblika intervencija drži na nivoima koji su ekonomski i ekološki opravdani i smanjuju na najmanji mogući nivo rizike po zdravlje ljudi i životnu sredinu, pri čemu integralno upravljanje štetnim organizmima naglašava rast zdravog usjeva uz najmanje moguće narušavanje agro-ekosistema i podstiče prirodne mehanizme kontrole štetnih organizama;

17) IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry) je Međunarodna unija za čistu i primjenjenu hemiju;

18) karenca je posljednji rok upotrebe sredstva za zaštitu bilja prije berbe odnosno žetve;

19) koformulanti (co-formulants) su supstance ili preparati koji se koriste ili namjeravaju da se koriste u sredstvima za zaštitu bilja ili aduvantu, ali ne kao aktivna supstanca ni protektant ili sinergist;

20) lista neprihvatljivih koformulanata (List of unacceptable co-formulants) je popis koformulanata koji su procijenjeni kao neprihvatljivi da budu sastojak sredstava za zaštitu bilja koja se usklađuje sa listom Evropske unije;

21) lista odobrenih aktivnih supstanci (List of approved active substances) je popis procijenjenih i odobrenih aktivnih supstanci, osnovnih supstanci i supstanci niskog rizika koja se usklađuje sa listom Evropske unije;

22) lista odobrenih protektanata i sinergista (List of approved safeners and synergists) je popis procijenjenih i odobrenih protektanata i sinergista koja se usklađuje sa listom Evropske unije;

23) maksimalni nivo rezidua (Maximum Residue Level/MRL) je najveća dozvoljena količina rezidua sredstava za zaštitu bilja odnosno aktivne supstance, izražena u mg/kg ispitivanog proizvoda;

24) mala namjena (minor use) je upotreba sredstava za zaštitu bilja na bilju ili biljnim proizvodima koje se ne gaji u većem obimu ili koje se gaji u većem obimu, ali je potrebno zadovoljiti posebne potrebe za zaštitom bilja;

25) metabolit (metabolite) je bilo koji metabolit ili proizvod razlaganja aktivne supstance, protektanta ili sinergista, koji nastaje bilo u organizmima ili životnoj sredini, pri čemu se metabolit smatra relevantnim ako postoji razlog za pretpostavku da su njegova suštinska svojstva uporediva sa roditeljskom supstancom u smislu biološke ciljane aktivnosti ili ako predstavlja veći ili uporediv rizik za organizme nego roditeljska supstanca ili da posjeduje određene toksikološke osobine koje se smatraju neprihvatljivim, a takav metabolit je relevantan za odluku o autorizaciji sredstva za zaštitu bilja ili za određivanje mjera za smanjenje rizika od sredstava za zaštitu bilja;

26) mikroorganizmi (micro-organisms) su ćelijske ili nećelijske mikrobiološke jedinice, uključujući niže gljive i viruse, koji su sposobni da se razmnožavaju ili da prenose genetski materijal;

27) nečistoća (impurity) je bilo koji sastojak, osim čiste aktivne supstance, i/ili drugi oblik prisutan u tehničkom materijalu, uključujući komponente koje nastaju u procesu proizvodnje ili procesa razgradnje tokom skladištenja;

28) nehemijske metode (non-chemical methods) su alternativne metode hemijskim metodama za zaštitu bilja i suzbijanje štetnih organizama, zasnivane na mjerama kontrole štetnih organizama koje mogu biti: mehaničke ili biološke, fizičke ili agrotehničke mjere, pri čemu agrotehničke mjere obuhvataju: plodored, upotreba odgovarajućih tehnika uzgoja (npr. tehnika pripreme sjetvene površine, datumi i gustina sjetve, podsjetva, konzervacijska obrada tla, orezivanje i direktna sjetva), upotreba otpornih/tolerantnih sorti, standardnog i sertifikovanog/sjemena i sadnog materijala, balansirano đubrenje,

kalcifikaciju i praksu navodnjavanja/odvodnjavanja, sprečavanje širenja štetnih organizama održavanjem higijene: redovno čišćenje mašina i opreme, zaštitu i povećanje važnih korisnih organizama: primjenu odgovarajućih mjera zaštite bilja ili korišćenje ekološke infrastrukture unutar i izvan mjesta proizvodnje;

29) nosilac autorizacije (authorisation holder) je bilo koje pravno ili fizičko lice koje nosi rješenje o autorizaciji sredstva za zaštitu bilja;

30) opasnost (hazard) je bilo koji agens ili uslovi sa potencijalom da imaju negativni uticaj na zdravlje ljudi, životinja, bilja ili životne sredine;

31) osetljivije grupe (vulnerable groups) su lica kojima se poklanja posebna pažnja prilikom procjene akutnih i hroničnih efekata sredstava za zaštitu bilja na zdravlje, a uključuje trudnice, dojilje, nerođenu djecu, odojčad i malu djecu, stara lica, kao i radnici i nastanjeno stanovništvo koje je visoko izloženo sredstvima za zaštitu bilja u dužem vremenskom periodu;

32) pesticidi (pesticide) su:

a) sredstva za zaštitu bilja u skladu sa ovim zakonom; i

b) biocidni proizvodu u skladu sa zakonom koji uređuje biocidne proizvode;

33) pismo pristupa (letter of access) je orginalni dokument kojim je vlasnik zaštićenih podataka u skladu sa ovim zakonom saglasan o upotrebi takvih podataka u skladu sa posebnim uslovima i odredbama koje utvrđuje nadležni organ za sredstva za zaštitu bilja u postupku autorizacije sredstva za zaštitu bilja ili odobravanja aktivne supstance, sinergista ili protektanta u korist drugog podnosioca zahtjeva za autorizaciju;

34) podzemne vode (groundwater) su sve vode ispod površine zemlje u zoni zasićenja i u direktnom kontaktu sa zemljom ili podzemljem;

35) površinske vode (surface water) su unutrašnje vode, osim podzemnih voda, prelazne vode i priobalne vode, osim u pogledu hemijskog statusa za koje obuhvata i teritorijalne vode;

36) preparati (preparations) su smješe ili rastvor sastavljen od dvije ili više supstanci namijenjenih za upotrebu kao sredstvo za zaštitu bilja ili aduvant;

37) primjena iz vazduha (aerial spraying) je upotreba sredstava za zaštitu bilja iz vazduhoplova (aviona, helikoptera i slično);

38) protektanti (safeners) su supstance ili preparati koje se dodaju sredstvima za zaštitu bilja da bi se uklonili ili smanjili fitotoksični efekti samog sredstva za zaštitu bilja;

39) profesionalni korisnik (professional user) je svako lice koje koristi sredstva za zaštitu bilja u okviru svojih profesionalnih aktivnosti, uključujući operatere, tehničare, poslodavce i samozaposlena lica, kako u poljoprivredi, tako i u drugim sektorima;

40) proizvođač (producer) je lice koji proizvodi sredstva za zaštitu bilja, aktivne supstance, protektante, sinergiste, koformulante ili aduvante ili lice koje proizvodnju ugovori sa drugom starnom ili licem koje proizvođač odredi kao svog jedninog zastupnika u svrhu usklađivanja sa ovim zakonom;

41) reklamiranje (advertisement) je promovisanje prodaje ili upotrebe sredstava za zaštitu bilja (bilo kome, osim nosioca autorizacije, od strane lica koja sredstva za zaštitu bilja stavljaju u promet i njihovi zastupnici) putem štampanih i elektronskih medija;

42) autorizacija sredstva za zaštitu bilja (authorisation of a plant protection product) je administrativni akt kojim organ uprave nadležan za sredstva za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Uprava), autorizuje sredstvo za zaštitu bilja za teritoriju Crne Gore;

43) rezidue (residues) su ostaci jedne ili više supstanci, uključujući i njihove metabolite i/ili proizvode nastale njihovom razgradnjom ili reakcijom, koje su prisutne na bilju i/ili u bilju ili proizvodima biljnog porijekla ili u jestivim proizvodima životinjskog porijekla, void za piće ili bilo gdje u životnoj sredini (vazduh, voda, zemljište), a posljedica su upotrebe sredstava za zaštitu bilja;

44) rizik (risk) je mogućnost nastajanja štetnog uticaja na zdravlje ljudi, životinja, bilja ili životne sredine i težina tog uticaja, koji je posljedica opasnosti;

45) savjetodavac (advisor) je svako lice koje je steklo odgovarajuća znanja u oblasti zaštite zdravlja bilja i/ili biljne proizvodnje koje pruža savjete za kontrolu štetnih organizama i bezbjednu upotrebu sredstava za zaštitu bilja, u okviru svojih profesionalnih aktivnosti ili komercijalnih savjetodavnih usluga, uključujući, privatne i javne savjetodavne službe, distributere odnosno trgovce na veliko i malo (poljoprivredne apoteke) i proizvođače hrane gdje je to primjenjivo;

46) serija (batch) je količina sirovine ili gotovog sredstva za zaštitu bilja u toku jednog proizvodnog procesa (turnusa) istog kvaliteta;

47) sinergisti (synergists) su supstance ili preparati koji, iako ne ispoljavaju ili ispoljavaju slabo djelovanje kao sredstva za zaštitu bilja, mogu pojačati djelovanje aktivnih supstanci u sredstvima za zaštitu bilja;

48) službene kontrole u oblasti sredstava za zaštitu bilja (official controls) su aktivnosti koje sprovode nadležni organi ili delegirana tijela kojima su delegirani određeni poslovi službenih kontrola u cilju provjere usklađenosti sa zahtjevima propisanim ovim zakonom i zakonom o službenim kontrolama, uključujući zahtjeve u vezi sa izdavanjem službenog sertifikata ili službene potvrde;

49) sredstva za zaštitu bilja (plant protection products) su proizvodi, u obliku u kojem se isporučuje korisniku, a koja se sastoje ili sadrže jednu ili više aktivnih supstanci, protektante ili sinergiste, a koja se koriste:

- za zaštitu bilja ili biljnih proizvoda od svih štetnih organizama ili za sprečavanje djelovanja tih organizama, osim u slučaju kada su ovi proizvodi namijenjeni za druge svrhe (higijenske), a ne za zaštitu bilja i biljnih proizvoda;

- i utiču na životne procese bilja, kao što su supstance koje djeluju na rast, osim sredstava za ishranu bilja i biostimulatora;

- za čuvanje biljnih proizvoda, osim ukoliko nije drugačije uređeno propisima kojima se uređuju konzervansi;

- za uništavanje neželjenog bilja ili djelova bilja, izuzimajući alge, osim ukoliko se ti proizvodi koriste na zemljištu ili vodi radi zaštite bilja;

- za kontrolu ili spriječavanje neželjenog rasta bilja, izuzimajući alge, osim ukoliko se ti proizvodi koriste na zemljištu ili vodi radi zaštite bilja;

50) stavljanje u promet (placing on the market) je držanje radi prodaje na teritoriji Crne Gore, uključujući ponudu za prodaju ili bilo koji drugi oblik prenosa, besplatno ili ne, kao i prodaja, distribucija i drugi oblici prenosa osim povrata prethodnom prodavcu, stavljanje u slobodan promet na teritoriji Crne Gore se smatra stavljanjem u promet u skladu sa ovim zakonom;

51) subjekat (operator) je pravno ili fizičko lice koje podliježe jednoj ili više obaveza utvrđenih ovim zakonom;

52) supstance (substances) su hemijski elementi i njihova jedinjenja, koji se javljaju prirodno ili kao rezultat proizvodnog procesa, uključujući i sve nečistoće koje nastaju kao neizbježni rezultat procesa proizvodnje;

53) supstanca koja izaziva zabrinutost (substance of concern) je bilo koja supstanca koji ima inherentni kapacitet da izazove štetan efekat na ljude, životinje ili životnu sredinu i koji je prisutan ili se proizvodi u sredstvu za zaštitu bilja u dovoljnoj koncentraciji da predstavlja rizik od takvog efekta, a takve supstance uključuju, ali ne ograničeno, supstance koje ispunjavaju kriterijume da budu klasifikovane kao opasne u skladu sa propisom koji uređuje klasifikaciju, obilježavanje i pakovanje hemikalija i prisutne su u sredstvima za zaštitu bilja u koncentraciji dovodeći da se takvo sredstvo smatra opasnim;

54) štetni organizam (harmful organism) je bilo koja vrsta, soj ili biotip koji pripada biljnom i životinjskom carstvu ili drugi patogeni organizam koji je štetan za bilje ili biljne proizvode;

55) testovi i studije (tests and studies) su istraživanja ili eksperimenti čija je svrha da se istraže svojstva i ponašanja neke aktivne supstance ili sredstava za zaštitu bilja i/ili predvidi izlaganje aktivnoj supstanci, i/ili njihovom odgovarajućim metabolitima i odrede bezbjedni nivoi izlaganja i utvrde uslovi za bezbjednu upotrebu sredstava za zaštitu bilja;

56) tretiranje posle žetve ili berbe (post-harvest treatment) je tretiranje bilja ili biljnih proizvoda poslije žetve ili berbe u izolovanom prostoru u kome nije moguće ispuštanje sredstava za zaštitu bilja u spoljašnju sredinu, primjera radi u skladištu;

57) uređaji za upotrebu sredstava za zaštitu bilja (pesticide application equipment) su aparatura namijenjena za upotrebu sredstava za zaštitu bilja, uključujući sve pripadajuće djelove potrebne za efikasno funkcionisanje opreme kao što su: dizne (mlaznice), manometri, filteri, sita, uređaji za čišćenje rezervoara i drugi djelovi;

58) uvoz (import) je svako unošenje pošiljke sredstava za zaštitu bilja na teritoriju Crne Gore, osim tranzita;

59) zaštita podataka (data protection) je vremenski ograničeno pravo vlasnika testova ili studija na sprečavanje njihove upotrebe u korist drugog podnosioca zahtjeva;

60) zaštićeni prostor (greenhouse) je zatvoreni stacionarni prostor za proizvodnju bilja, obično sa providnim spoljnim zidovima, koji omogućavaju kontrolisanu razmjenu materija i energije sa okolinom i sprečava ispuštanje sredstava za zaštitu bilja u životnu sredinu, a zaštićenim prostorom se takođe smatraju i zatvoreni prostori za proizvodnju pečurki i proizvodnju bilja sa neprovidnim spoljnim zidovima;

61) životna sredina (environment) je voda (uključujući podzemne, površinske, zaslanjene, priobalne i morske vode), sediment, zemljište, vazduh, kopno, divlje vrste faune i flore i bilo kakva njihova međusobna povezanost i odnos sa drugim živim organizmima.

(1) Zabranjeno je sredstva za zaštitu bilja stavljati u promet i upotrebljavati na teritoriji Crne Gore ako nijesu autorizovana u skladu sa ovim zakonom.

(2) Autorizacija sredstva za zaštitu bilja nije potrebna:

1) za upotrebu sredstava koja sadrže isključivo jednu ili više osnovnih supstanci;

2) za stavljanje u promet i upotrebu sredstava za zaštitu bilja za istraživanja ili u razvojne svrhe; i

3) ako se sredstva proizvode, skladište i otpremaju i ako su namijenjena za upotrebu u drugoj državi, pod uslovom da su autorizovana u toj državi i ako je ta država proizvodnje, skladištenja ili otpreme uspostavila inspekcijske zahtjeve radi obezbjeđivanja da se sredstvo za zaštitu bilja ne koristi na njenoj teritoriji.

(3) Zabranjeno je, na teritoriji Crne Gore, staviti u promet i upotrebljavati sjemenski materijal koji je tretiran sredstvima za zaštitu bilja koja nijesu autorizovana za tretiranje sjemenskog materijala u državama članicama Evropske unije, osim sjemenskog materijala za naučno istraživačke svrhe.

(4) Sjemenski materijal tretiran sredstvom za zaštitu bilja, pored podataka u skladu sa propisima kojima se uređuje sjemenski materijal, na pratećoj etiketi i dokumentima mora da sadrži i podatke: o nazivu sredstva za zaštitu bilja, nazivu aktivnih supstanci, klasifikaciji i obilježavanju u

skladu sa propisima o hemikalijama i, kada je to primjenjivo, mjere za smanjenje rizika iz autorizacije sredstva za zaštitu bilja.

(5) Za sjemenski materijal koji je tretiran sredstvima za zaštitu bilja koja su autorizovana za tretiranje sjemenskog materijala u državama članicama Evropske unije, u slučaju ozbiljnog rizika za zdravlje ljudi ili životinja ili životnu sredinu, organ uprave nadležan za sredstva za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Uprava) donosi rješenje sa utvrđenim mjerama ograničenja ili zabrane upotrebe i prometa tako tretiranog sjemena uz navođenje dokaza i naučnih i tehničkih mišljenja za primjenu mjera.

(6) Prije donošenja mjera iz stava 5 ovog člana, Uprava po potrebi ispituje dokaze i može da zahtijeva i mišljenje drugih organa nadležnih za oblast zdravlja, životne sredine, hemikalija i slično, kao i od savjetodavnih, nastavnih, naučnih i stručnih organizacija u oblasti sredstava za zaštitu bilja, zdravlja, životne sredine, hemikalija i slično.

(1) Sredstva za zaštitu bilja mogu se stavljati u promet na teritoriji Crne Gore samo ako su autorizovana, klasifikovana, razvrstana, pakovana, označena i ako ih prati etiketa i uputstvo za upotrebu, u skladu sa propisima kojima se uređuju opasne supstance, hemikalije i u skladu sa ovim zakonom.

(2) Sredstva za zaštitu bilja razvrstavaju se prema namjeni.

(3) Način razvrstavanja sredstava za zaštitu bilja iz stava 2 ovog člana utvrđuje organ državne uprave nadležan za poslove poljoprivrede (u daljem tekstu: Ministarstvo).

(4) Zabranjeno je stavljati u promet sredstva za zaštitu bilja isteklog roka upotrebe.

(5) Sredstva za zaštitu bilja kojima je istekao rok upotrebe mogu primjenjivati krajnji korisnici pod uslovom da je na osnovu odgovarajućih laboratorijskih ispitivanja uzorka utvrđeno da su hemijske i fizičke karakteristike uzorka identične onim utvrđenim u rješenju o autorizaciji.

(6) Sredstva za zaštitu bilja koja se nalaze u prometu a kojima je istekao rok upotrebe distributer i/ili uvoznik povlači iz prometa do dobijanja odgovarajućih laboratorijskih ispitivanja uzorka kojima je utvrđeno da su hemijske i fizičke karakteristike identične onim utvrđenim u rješenju o autorizaciji, a distributer i/ili uvoznik u tom slučaju može produžiti rok upotrebe uz saglasnost nosioca autorizacije.

(7) U slučaju iz stava 6 ovog člana, na ambalaži (pojedinačnom pakovanju) i zbirnom pakovanju sredstva za zaštitu bilja navodi se novi rok upotrebe naljepnicom koji može da bude najviše dvije godine od dana isteka roka, pod uslovima skladištenja iz autorizacije, a taj rok važi za sve serije tog sredstva za zaštitu bilja proizvedene u toj godini.

(8) Laboratorijski izvještaji o izvršenim ispitivanjima aktivne supstance iz stava 6 ovog člana moraju da budu dostupni Upravi i fitosanitarnoj inspekciji prilikom vršenja službene kontrole sredstava za zaštitu bilja na mjestu prodaje, kao i na internet stranici naručioca analize.

(1) Označavanje sredstva za zaštitu bilja uključuje klasifikaciju, etiketiranje i ispunjavanje zahtjeva za pakovanje u skladu sa propisom koji uređuje hemikalije u dijelu klasifikacije, označavanja i pakovanje supstanci i smješa, a naročito standardne izraze za specijalne rizike i principe predostrožnosti koje dopunjuju ove fraze.

(2) Pakovanje sredstava za zaštitu bilja mora da bude označeno (etiketa i uputstvo za upotrebu) sa podacima koji su sadržani u rješenju o autorizaciji, na crnogorskom jeziku.

(3) U slučaju nedostatka prostora na etiketi iz stava 2 ovog člana sredstva za zaštitu bilja, odnosno ambalaži (pakovanju) određeni podaci navode se na listu (u obliku knjižice i slično), koji je prikačen uz ambalažu sredstva za zaštitu bilja i sastavni je dio etikete.

(4) Pakovanje sredstava za zaštitu bilja i aduvanata mora da sadrži najmanje sljedeće podatke:

1) trgovački naziv ili oznaku sredstva za zaštitu bilja;

2) naziv i sjedište, odnosno ime, prezime i adresu lica na koje glasi rješenje o autorizaciji (u daljem tekstu: nosilac autorizacije) i jedinstveni autorizacioni broj sredstva za zaštitu bilja, ime i adresu odgovornog lica za završno pakovanje i označavanje ako je različito;

3) naziv svake aktivne supstance;

4) izražene vrijednosti koncentracije svake aktivne supstance;

5) neto količinu sredstva za zaštitu bilja izraženu u mjernim jedinicama;

6) broj serije (batch) i datum proizvodnje;

7) o prvoj pomoći (simptomi trovanja i mjere prve pomoći i liječenje);

8) upozorenja o riziku za ljude, životinje i životnu sredinu, u skladu sa propisanim oznakama;

9) preventivne mjere za zaštitu ljudi, životinja i životne sredine u skladu sa propisanim oznakama;

10) sredstva za zaštitu bilja prema načinu djelovanja (insekticid, regulator rasta, sredstvo za uništavanje korova itd) i prema kodnoj oznaci formulacije;

11) formulacije preparata (kvašljivi prašak, emulzirajući koncentrat itd);

12) namjenu za koje je sredstvo za zaštitu bilja autorizovano i specifične poljoprivredne uslove, uslove zdravstvene zaštite bilja i ekološke uslove pod kojima se sredstvo za zaštitu bilja može ili ne može upotrebljavati;

13) uputstvo za upotrebu sa navedenim količinama primjene izraženim u mjernim jedinicama, za svaku upotrebu u skladu sa rješenjem o autorizaciji i drugim propisanim podacima;

14) određeni vremenski razmak između svake upotrebe, ukoliko je potreban, i:

- sijanja ili sadnje poljoprivrednih kultura koje se štite;

- sijanja ili sadnje kasnijih poljoprivrednih kultura;

- pristupa ljudi ili životinja;

- žetve ili berbe;

- upotrebe ili konzumacije;

15) informacije o mogućoj fitotoksičnosti, o osjetljivosti određenih sorti i o direktnoj ili indirektnoj negativnoj pojavi na bilju ili biljnim proizvodima i vremenskim razmacima između upotrebe sredstava za zaštitu bilja i sijanja ili sadnje:

- dotične poljoprivredne kulture ili

- sljedeće poljoprivredne kulture;

16) odvojeno uputstvo iz stava 5 ovog člana, ako je priloženo, i tekst: “Pročitaj priloženo uputstvo prije upotrebe.";

17) uputstva za čuvanje sredstava za zaštitu bilja i pakovanja, navode se i podaci o rukovanju pakovanjima, podaci o odlaganju pakovanja (ambalaže) sa napomenom: "Nije namijenjeno za ponovnu upotrebu.";

18) datum isteka roka upotrebe koji važi u normalnim uslovima čuvanja za sredstva za zaštitu bilja čiji je rok trajanja manji od dvije godine i druge propisane podatke;

19) mjere za smanjenje rizika;

20) kategoriju korisnika (profesionalni i/ili neprofesionalni).

(5) Podaci iz stava 4 tač. 13, 14, 15, 17, 18 i 19 ovog člana, mogu se navesti na odvojenom uputstvu koje prati pakovanje, ako je raspoloživi prostor na pakovanju nedovoljan za navođenje podataka.

(6) Uputstvo iz stava 5 ovog člana smatra se označavanjem u smislu ovog zakona.

(7) Etiketa pakovanja sredstva za zaštitu bilja ne smije sadržavati oznake „netoksično”, „bezopasno” ili slične oznake; međutim, informacije da se sredstvo za zaštitu bilja može koristiti

kada su pčele ili druge neciljne vrste aktivne, ili kada su usjevi ili korovi u cvatu, kao i druge slične fraze, radi zaštite pčela, ili fraze sa sličnim informacijama koje se odnose na zaštitu pčela ili drugih neciljnih vrsta, mogu se uključiti na etiketu, ako odobrenje izričito dopušta upotrebu pod takvim uslovima.

(8) Osim obilježavanja iz stava 4 tač. 7 i 8 ovog člana, na pakovanju se mogu unijeti i dodatne oznake i informacije, radi zaštite ljudi, životinja i životne sredine.

(9) Izuzetno od stava 4 ovog člana za potrebe istraživanja ili razvoja, etiketa treba da sadrži podatke koje zahtjeva dozvola za ispitivanje, i to: podatke iz stava 4 tač. 2, 3, 4, 10 i 11 ovog člana, kao i sljedeće riječi: „Proizvod namijenjen za eksperimentalnu upotrebu, nije potpuno okarakterisan, rukovati sa posebnom pažnjom“.

(10) Sredstva za zaštitu bilja i adjuvanti koji se mogu greškom pomiješati sa hranom, pićem ili hranom za životinje moraju da budu upakovana na način da se smanji vjerovatnoća da do takve greške dođe.

(11) Sredstva za zaštitu bilja i adjuvanti koji su dostupna širokoj javnosti, a koji se mogu greškom pomiješati sa hranom, pićem ili hranom za životinje, treba da sadrže sastojke koji odvraćaju ili sprečavaju njihovu konzumaciju.

(12) Način pakovanja, bliži sadržaj podataka i oznaka na pakovanju, uputstva za upotrebu, sadržaj etikete, standardne i dodatne izraze kojima se upozorava na posebne opasnosti, specifične zahtjeve i oznake rizika za ljude i životnu sredinu, mjere bezbjednosti za sredstva za zaštitu bilja i način rukovanja ispražnjenom ambalažom sredstava za zaštitu bilja, kao i uslove za kategorije korisnika iz stava 7 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(1) Privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik koji se bavi distribucijom sredstava za zaštitu bilja na veliko i malo mora da bude upisan u Registar objekata za promet sredstava za zaštitu bilja na veliko (u daljem tekstu: Registar za promet na veliko) i/ili u Registar objekata za promet sredstava za zaštitu bilja na malo (u daljem tekstu: Registar poljoprivrednih apoteka).

(2) Prometom sredstava za zaštitu bilja na veliko, kao i prometom na malo u poljoprivrednim apotekama može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, ako:

- je registrovan za obavljanje te djelatnosti u Centralnom registru privrednih subjekata (u daljem tekstu: CRPS) i ako raspolaže odgovarajućim objektom sa odgovarajućom opremom i prostorom za skladištenje, odnosno prodaju sredstava za zaštitu bilja;

- ima zaposleno lice u stalnom radnom odnosu odgovorno za nabavku, promet, smještaj, čuvanje i izdavanje sredstava za zaštitu bilja sa završenim specijalističkim studijama, odnosno poljoprivrednim fakultetom (smjer zaštita bilja), odnosno specijalističkim studijama ili poljoprivrednim fakultetom (smjer biljna proizvodnje) i koje ima završen program edukacije za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja iz stava 11 ovog člana.

(3) Lica iz stava 2 alineja 2 ovog člana, a koja prodaju sredstva za zaštitu bilja na malo u poljoprivrednim apotekama, dužna su da, osim prodaje, daju savjete i generalne informacije o riziku na ljudsko zdravlje i životnu sredinu pri upotrebi sredstava za zaštitu bilja, o opasnostima, izlaganju, pravilnom skladištenju, rukovanju, ličnoj zaštitnoj opremi, upotrebi, rukovanju ispražnjenom ambalažom i sigurnom odlaganju u skladu sa propisima kojim se uređuje upravljanje otpadom, kao i o alternativama niskog rizika.

(4) Promet sredstava za zaštitu bilja za profesionalne i neprofesionalne korisnike, u skladu sa propisanim kriterijumima u pogledu prodaje sredstava za zaštitu bilja, vrši se u poljoprivrednim apotekama.

(5) Izuzetno od stava 4 ovog člana, promet sredstava za zaštitu bilja koje su osnovne supstance, kao i sredstva za zaštitu bilja koja su označena za neprofesionalnu upotrebu u skladu sa propisanim kriterijumima, može da vrši privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik u prodajnim objektima, odnosno cvjećarama i drugim objektima koji su upisani u evidenciju Uprave i koje ima zaposleno odgovorno lice sa završenim IV nivo, (podnivo IV1) nacionalnog okvira kvalifikacije iz sektora poljoprivrede ili drugog sektora, za nabavku, smještaj, izdavanje, davanja savjeta i generalnih informacija o riziku na ljudsko zdravlje i životnu sredinu pri upotrebi sredstava za zaštitu bilja, o opasnostima, izlaganju, pravilnom skladištenju, rukovanju, upotrebi, rukovanju ispražnjenom ambalažom i sigurnom odlaganju u skladu sa propisima o otpadu.

(6) Ispunjenost uslova iz st. 1 i 2 ovog člana utvrđuje se rješenjem Uprave.

(7) Po žalbi na rješenje iz stava 6 ovog člana, kao i na druge pojedinačne akte koje donosi Uprava odlučuje Ministarstvo.

(8) Upis u Registre iz stava 1 ovog člana, vrši se na osnovu zahtjeva.

(9) Registre iz stava 1 ovog člana vodi Uprava.

(10) Podaci iz Registra su javni.

(11) Osnovni i dodatni program edukacije za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja iz stava 2 ovog člana i lica iz člana 7 ovog zakona utvrđuje Uprava, u saradnji sa ustanovom visokog obrazovanja i/ili naučno istraživačkom ustanovom iz oblasti poljoprivrede zaštita bilja.

(12) Ustanova iz stava 11 ovog člana organizuje edukacije za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja, vrši provjeru znanja na osnovu koje izdaje sertifikat o završenoj edukaciji.

(13) Na osnovu sertifikata iz stava 12 ovog člana Uprava izdaje legitimaciju.

(14) Legitimacija iz stava 13 ovog člana izdaje se sa periodom važenja na pet godina.

(15) Nakon isteka perioda iz stava 14 ovog člana, lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja podnose zahtjev za dodatnu edukaciju.

(16) Edukacija iz stava 15 ovog člana sprovodi se bez provjere znanja iz stava 12 ovog člana, koja vlasniku legitimacije omogućava obnovu znanja potrebnog za njegov rad.

(17) Nakon sprovedene dodatne edukacije, ustanova iz stava 11 ovog člana izdaje sertifikat o dodatnoj edukaciji na osnovu kojeg Uprava produžava legitimaciju iz stava 14 ovog člana na novih pet godina.

(18) Lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja obavezna su da edukacije iz stava 15 ovog člana obnavljaju sve dok se bave poslom prometa sredstava za zaštitu bilja.

(19) Osnovni i dodatni program edukacije za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja obavezna su i za lica koja vrše savjetodavne poslove (savjetodavac), korisnike sredstava za zaštitu bilja namijenjenih za posebne upotrebe iz člana 15 ovog zakona, uvoznike iz člana 45 ovog zakona i davaoce usluga odnosno davaoce operativnih usluga prilikom kojih se upotrebljavaju sredstva za zaštitu bilja iz člana 41 ovog zakona.

(20) Uprava vodi evidenciju o izdatim legitimacijama za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja.

(21) Bliže uslove u pogledu opreme, prostora i objekata iz stava 2 ovog člana za sredstava za zaštitu bilja koja se mogu stavljati u promet, obrazac, sadržaj i način vođenja Registra, sadržaj zahtjeva za upis u Registar iz stava 8 ovog člana i dokumentaciju koja se prilaže uz zahtjev, kao i bliže uslove i kriterijume u pogledu prodaje sredstava za zaštitu bilja neprofesionalnim korisnicima iz st. 4 i 5 ovog člana, kao i način izdavanja i izgled legitimacije iz stava 13 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(1) Subjekti upisani u Registar uvoznika iz člana 45 stav 1 i člana 6 stav 1 ovog zakona dužni su da vode evidenciju o količini, nazivu sredstva za zaštitu bilja i aktivne supstance, proizvođaču,

distributerima, kao i o nazivu uvoznika i/ili distributera na veliko i malo (poljoprivredne apoteke) za:

1) nabavljena sredstava za zaštitu bilja;

2) prodata sredstava za zaštitu bilja;

3) uskladištena sredstava za zaštitu bilja;

4) sredstava za zaštitu bilja isteklog roka upotrebe; i

5) sredstava za zaštitu bilja koja su povučena iz prometa.

(2) Subjekti iz stava 1 ovog člana, vode evidenciju i prilikom prometa na malo (poljoprivredne apoteke) sredstava za zaštitu bilja koje kupuju profesionalni korisnici iz člana 8 stav 1 ovog zakona.

(3) Evidencijom iz stava 2 ovog člana se naročito unose podaci o serijskom broju legitimacije, nazivu sredstva za zaštitu bilja i aktivne supstance, kao i datumu prodaje.

(4) Podaci iz evidencije iz stava 1 ovog člana dostavljaju se Upravi u elektronskom obliku ili preko informacionog sistema najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu, a na zahtjev Uprave i u kraćim periodima.

(5) Podaci iz evidencije iz stava 2 ovog člana dostavljaju se Upravi samo preko informacionog sistema najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu, a na zahtjev Uprave i u kraćim periodima.

(6) Subjekti iz stava 1 ovog člana podatke iz stava 1 ovog člana čuvaju najmanje pet godina.

(7) Uprava dobijene podatke od subjekta iz stava 1 ovog člana dostavlja jednom godišnje organu uprave nadležnom za poslove statistike radi dalje obrade i dostavljanja podataka Eurostatu.

(8) Uprava i organ uprave nadležan za poslove statistike memorandumom o saradnji uređuju način i oblik razmjene podataka o prometu i upotrebi sredstava za zaštitu bilja iz člana 8 stav 7 ovog zakona, u skladu sa propisom koji uređuje statistiku sredstava za zaštitu bilja.

(9) Bliži sadržaj evidencije i podataka, način vođenja evidencija i dostavljanja podataka propisuje Ministarstvo.

(1) Sredstva za zaštitu bilja koja su autorizovana i označena oznakom: „za profesionalnalnog korisnika” mogu se u maloprodaji (poljoprivrednim apotekama) prodavati samo licima koja posjeduju legitimaciju za profesionalnu upotrebu sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: profesionalni korisnik).

(2) Legitimaciju iz stava 1 ovog člana izdaje Uprava na period od pet godina profesionalnom korisniku koje je na osnovu podnešenog zahtjeva pohađao osnovni i/ili dodatni program edukacije i koji je prošao provjeru znanja i ima sertifikat o završenoj edukaciji za lica odgovorna za upotrebu sredstava za zaštitu bilja, a nakon isteka tog perioda profesionalni korisnik podnosi zahtjev za dodatnu edukaciju.

(3) Osnovni i dodatni program edukacije za profesionalne korisnike iz stava 2 ovog člana utvrđuje Uprava, u saradnji sa ustanovom visokog obrazovanja i/ili naučno istraživačkom ustanovom iz oblasti poljoprivreda zaštita bilja.

(4) Uprava organizuje edukacije iz stava 3 ovog člana za lica odgovorna za upotrebu sredstava za zaštitu bilja i izdaje sertifikat.

(5) Izuzetno od stava 4 ovog člana za organizovanje edukacija iz stava 3 ovog člana Uprava može da ovlasti instutucije kao što su inovaciono preduzetnički centri odnosno ustanove visokog i srednjeg obrazovanja i/ili naučno istraživačke ustanove iz oblasti poljoprivrede zaštita bilja.

(6) Izuzetno od stava 2 ovog člana, legitimacija se može izdati bez završene edukacije za lica odgovorna za upotrebu sredstava za zaštitu bilja, ukoliko to lice ima dokaz o završenim bečelor i/ili specijalističkim studijama, odnosno poljoprivrednom fakultetu (smjer zaštita bilja ili smjer biljna proizvodnje).

(7) Uprava vodi evidenciju o izdatim legitimacijama za profesionalnu upotrebu sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Registar profesionalnih korisnika).

(8) Nakon isteka perioda iz stava 2 ovog člana profesionalni korisnik podnosi zahtjev za dodatnu edukaciju.

(9) Edukacija iz stava 8 ovog člana sprovodi se bez provjere znanja iz stava 2 ovog člana, čime je vlasniku legitimacije omogućeno da obnovi znanje koje je potrebno za njegov rad.

(10) Nakon sprovedene dodatne edukacije Uprava izdaje sertifikat o dodatnoj edukaciji i produžava legitimaciju iz stava 2 ovog člana na novih pet godina.

(11) Profesionalni korisnici obavezni su da edukacije iz stava 8 ovog člana obnavljaju sve dok se bave upotrebom sredstava za zaštitu bilja.

(12) Profesionalni korisnici koji posjeduju legitimaciju iz stava 2 ovog člana, a koji imaju upisano gazdinstvo u registar gazdinstava u skladu sa propisom kojim se uređuje poljoprivreda i koji su korisnici subvencija u skladu sa propisom koji uređuje mjere agrarne politike, dužni su da vode evidenciju o upotrebi sredstava za zaštitu bilja, da pravilno koriste, čuvaju i skladište sredstva za zaštitu bilja i postupaju sa otpadom od sredstava za zaštitu bilja u skladu sa zakonom kojim je uređeno upravljanje otpadom.

(13) U evidenciji iz stava 12 ovog člana naročito se unose podaci o imenu i prezimenu profesionalnog korisnika, broju gazdinstva, serijskom broju legitimacije, dozi i nazivu i jedinstvenom autorizacionom broju sredstva za zaštitu bilja i aktivne supstance, o lokaciji i veličini površina, jedinica ili objekata gdje se sredstva za zaštitu bilja upotrebljavaju i gdje je moguća geoprostorna lokacija površina, datum upotrebe, nazivi usjeva/zasada, situacije ili načini korišćenja zemljišta koji odgovaraju EPPO kodovima, kao i faze razvoja usjeva/zasada, u skladu sa BBCH monografijom.

(14) Podaci iz evidencije iz stava 13 ovog člana dostavljaju se Upravi u elektronskom obliku (excel tabelama) ili preko informacionog sistema, a čija forma je mašinski čitljiva odnosno strukturirana na način da softverska aplikacija može lako da je identifikuje, prepozna i ekstraktuje specifične podatke u skladu sa propisom koji uređuje otvorene podatke i ponovno korišćenje informacija javnog sektora.

(15) Ako podaci iz stava 13 ovog člana nijesu prvobitno izrađeni u propisanom elektronskom formatu, moraju da budu prenijeti u taj format najkasnije u roku od 30 dana od datuma upotrebe sredstva za zaštitu bilja.

(16) Na poseban zahtjev Uprave podatke iz stava 13 ovog člana profesionalni korisnici dužni su dostaviti u elektronskom formatu, bez odlaganja, a prije isteka roka iz stava 9 ovog člana ili u roku od 10 radnih dana, u zavisnosti od toga koji rok nastupi ranije.

(17) Profesionalni korisnici koji postupaju na osnovu ugovornih aranžmana u ime drugog fizičkog ili pravnog lica, dužni su da toj ugovornoj strani bez nepotrebnog odlaganja i ograničenja omoguće pristup evidencijama ili im dostave kopiju tih evidencija.

(18) Podaci iz stava 13 ovog člana čuvaju se najmanje tri godine.

(19) Uprava podatke o upotrebi sredstava za zaštitu bilja dobijene od profesionalnih korisnika dostavlja jednom godišnje organu uprave nadležnom za poslove statistike radi dalje obrade i dostavljanja podataka Eurostatu.

(20) Podaci iz Registra profesionalnih korisnika su javni i objavljuju se na internet stranici Uprave.

(21) Edukaciju iz stava 3 ovog člana mogu pohađati i neprofesionalni korisnici na dobrovoljnoj bazi.

(22) Način izdavanja i izgled legitimacije iz stava 1 ovog člana i člana 6 stav 13, sadržaj i obrazac zahtjeva iz stava 2 ovog člana, način vođenja evidencije iz st. 12, 13 i 14 ovog člana, kao i obrazac i sadržaj evidencije propisuje Ministarstvo.

(1) Nacionalnim planom za održivu upotrebu sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Nacionalni plan) utvrđuju se ciljevi, mjere i/ili aktivnosti, indikatori (pokazatelji) rizika, vremenski rokovi za postizanje održive upotrebe sredstava za zaštitu bilja, radi smanjenja rizika i uticaja upotrebe sredstava za zaštitu bilja na zdravlje ljudi, životnu sredinu i biodiverzitet, uz podsticanje, uvođenje i razvoj integralnog upravljanja štetnim organizmima i primjenu drugih tehnika radi smanjenja upotrebe sredstava za zaštitu bilja uz podizanje svijesti i informisanje javnosti, uključujući i lica koja mogu da budu izložena zanošenju prilikom upotrebe sredstava za zaštitu bilja.

(2) U svrhu procjene napretka koji se ogleda kroz smanjenje rizika po zdravlje ljudi i životnu sredinu, a koji mogu nastati usljed upotrebe sredstava za zaštitu bilja, određuju se indikatori rizika iz stava 1 ovog člana koje propisuje Ministarstvo.

(3) Nacionalni plan donosi Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) na period od pet godina.

(4) Nacionalni plan se priprema u saradnji sa organima državne uprave, organima uprave, naučnim, nastavnim ustanovama, stručnim službama, udruženjima i nevladinim organizacijama, a prilikom izrade i revizije Nacionalnog plana uzimaju se u obzir zdravstveni, socijalni, ekonomski i ekološki efekti planiranih mjera, uvažavajući specifične nacionalne, regionalne i lokalne uslove, kao i sve interesne grupe.

(5) Nacionalni plan se objavljuje u „Službenom listu Crne Gore”.

(6) Izvještaj o petogodišnjem sprovođenju Nacionalnog plana Uprava dostavlja Ministarstvu do 31. marta tekuće godine za prethodnih pet godina.

(7) Izvještaj iz stava 5 ovog člana Ministarstvo dostavlja Vladi.

(8) Godišnji izveštaj o sprovođenju Nacionalnog plana sačinjava Uprava i objavljuje ga na svojoj internet stranici do 30. juna tekuće za prethodnu godinu i dostavlja Evropskoj komisiji.

(1) Održiva upotreba pesticida podrazumijeva preduzimanje svih neophodnih mjera upravljanja štetnim organizmima radi promovisanja smanjene upotrebe pesticida, dajući, gdje god je to moguće prednost nehemijskim metodama, kako bi profesionalni korisnici usvojili prakse i proizvode koji predstavljaju najmanji rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu, pri čemu upravljanje štetnim organizmima uz smanjenu upotrebu pesticida obuhvata integralno upravljanje štetnim organizmima, kao i organsku poljoprivredu u skladu sa propisom koji uređuje organsku proizvodnju.

(2) Održiva upotreba sredstava za zaštitu bilja je skup mjera za smanjenje rizika i negativnog uticaja sredstava za zaštitu bilja na zdravlje ljudi i životnu sredinu.

(3) Mjere iz stava 2 ovog člana zasnivaju se na primjeni principa integralnog upravljanja štetnim organizmima radi njihovog suzbijanja i primjeni drugih tehnika, kao što su nehemijske mjere radi postizanja održive i konkurentne poljoprivrede.

(4) Sredstva za zaštitu bilja moraju se upotrebljavati pravilno u skladu sa rješenjem o autorizaciji sredstva za zaštitu bilja, uputstvom za upotrebu, etiketom, principima predostrožnosti za održivu upotrebu sredstva za zaštitu bilja, uz poštovanje pravila dobre poljoprivredne prakse za zaštitu bilja, principa integralnog upravljanja štetnim organizmima i zaštite životne sredine radi obezbjeđivanja da aktivne supstance ili proizvodi stavljeni na tržište ne utiču štetno na zdravlje ljudi ili životinja, niti na životnu sredinu.

(5) Prije upotrebe sredstava za zaštitu bilja lice koje ga upotrebljava obavezno obavještava lica koja imaju interes i mogu biti izložena sredstvima za zaštitu bilja (držaoci pčela i sl), a u slučaju

tretiranja na javnim površinama, javnost obavještavaju subjekti koji vrše tretiranja u skladu sa propisima koji uređuje zdravstvenu zaštitu bilja.

(6) Profesionalni korisnici koji imaju upisano gazdinstvo u registar gazdinstava u skladu sa propisom kojim se uređuje poljoprivreda i koji su korisnici subvencija u skladu sa propisom koji uređuje mjere agrarne politike, dužni su da primjenjuju principe integralnog upravljanja štetnim organizmima, da pravilno koriste, čuvaju i skladište sredstva za zaštitu bilja i postupaju sa otpadom od sredstava za zaštitu bilja u skladu sa zakonom kojim je uređen otpad.

(7) Primjena principa predostrožnosti kada postoji naučna neizvjesnost u pogledu rizika za zdravlje ljudi ili životinja, ili za životnu sredinu, koje sredstva za zaštitu bilja mogu predstavljati za zaštitu bilja, za zaštitu ljudi, pravila dobre poljoprivredne prakse i generalne principe integralnog upravljanja štetnim organizmima iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(8) Vodiče i procedure za sprovođenje principa predostrožnosti za održivu upotrebu sredstva za zaštitu bilja, za pravila dobre poljoprivredne prakse za zaštitu bilja i integralno upravljanje štetnim organizmima za određene biljne vrste iz stava 1 ovog člana donosi Uprava.

(1) Upotreba sredstava za zaštitu bilja iz vazduha je zabranjena.

(2) Izuzetno od stava 1 ovog člana, upotreba sredstava za zaštitu bilja iz vazduha dozvoljena je (u šumama i na velikim površinama u monokulturama) uz rješenje Uprave na zahtjev davaoca usluga ili po službenoj dužnosti na osnovu krizne situacije u zdravlju bilja.

(3) Davalac usluga odnosno davalac operativnih usluga iz člana 41 ovog zakona, koji upotrebljava sredstva za zaštitu bilja iz vazduha dužan je da Upravi podnose zahtjev za izdavanje rješenja iz stava 2 ovog člana kojim se dozvoljava upotreba, uz koji prilaže dokaze:

1) pisana izjava, koja je predmet ocjene od strane Uprave, da ne postoji održiva alternativa ili postoji jasna prednost u smislu smanjenja štetnog uticaja na zdravlje ljudi i životnu sredinu u poređenju sa upotrebom sredstva za zaštitu bilja sa zemlje;

2) sertifikat/legitimaciju za lice koje izvodi tretiranje iz vazduha koji je potvrda o završenoj obuci za davaoca usluga iz člana 19 ovog zakona;

3) dozvolu organa državne uprave nadležnog za vazdušni saobraćaj ili drugog nadležnog organa za pravno lice koje je odgovorno za izvođenje tretiranja iz vazduha, kao i za opremu odnosno uređaj za upotrebu sredstava za zaštitu bilja iz vazduha;

4) pisani predlog mjera za područje koje se tretira iz vazduha, a koje se nalazi u blizini javnih mjesta, davaoc usluga dužan je da predloži posebne mjere za kontrolu rizika, radi sprečavanja eventualnih štetnih efektata na zdravlje prisutnih lica, pri čemu područje koje se tretira ne smije biti u neposrednoj blizini stambenih naselja uz pisani predlog obaveznih informacija koje će se pružati javnosti o usjevima, oblastima i posebnim zahtjevima za primjenu, uključujući i vremenske uslove pri kojima tretiranje iz vazduha može biti dozvoljeno;

5) dokument kojim se potvrđuje da je vazduhoplov za tretiranje opremljen tehnologijom za sprečavanje zanošenja.

(4) Uprava zahtjev sa pratećom dokumentacijom iz stava 3 ovog člana dostavlja Komisiji iz člana 24 ovog zakona koja izdaje mišljenje i saglasnost i dostavlja ga Upravi radi izdavanja rješenja.

(5) Davalac usluga koji posjeduje rješenje iz stava 2 ovog člana dužan je da, najkasnije 48 sati prije početka tretiranja, pisano ili elektronski obavijesti Upravu i organ jedinice lokalne samouprave na čijoj se površini vrši tretiranja: o predviđenom vremenu tretiranja, površini koja se tretira, biljnoj vrsti koja se tretira, sredstvu za zaštitu bilja i količini koja se primjenjuje.

(6) Organ jedinice lokalne samouprave dužan je da nakon prijema obavještenja iz stava 5 ovog člana o upotrebi sredstava za zaštitu bilja iz vazduha obavijesti držaoce pčela ili njihova udruženja, korisnike lovišta, upravljače odnosno vlasnike, korisnike i zakupce zemljišta u

zaštićenim prirodnim područjima kad je to primjenjivo i lica koja su registrovana za proizvodnju i uzgoj ribe, oplođene ikre i riblje mlađi, kao i cjelokupno stanovništvo koje živi na teritoriji na kojoj će se vršiti upotreba sredstava za zaštitu bilja iz vazduha.

(7) Obavještenje iz stava 6 ovog člana mora da sadrži tačnu lokaciju, vrijeme tretiranja, kao i uputstvo kako se ponašati za vrijeme tretiranja.

(8) Sadržaj obavještenja iz stava 5 ovog člana davalac usluga objavljuje javno i u lokalnim medijima koji pokrivaju područje koje se tretira, kao i na svojoj internet stranici radi upoznavanja javnosti o tretiranju iz vazduha (dan i vrijeme, površina, lokacija i tip sredstva za zaštitu bilja) u skladu sa pravilima dobre poljoprivredne prakse za zaštitu bilja i na internet stranici Uprave.

(9) Praćenje sprovođenja dozvoljenih upotreba sredstava za zaštitu bilja iz vazduha i kontrolu uslova iz rješenja vrši fitosanitarna inspekcija.

(10) Sadržaj rješenja iz stava 2 ovog člana, bliže uslove za upotrebu sredstava za zaštitu bilja iz vazduha i obrazac zahtjeva iz stava 3 ovog člana i način vršenja praćenja iz stava 9 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(1) Zabranjeno je reklamiranje, oglašavanje, davanje preporuka i savjeta za neautorizovana sredstva za zaštitu bilja.

(2) Zabranjeno je reklamiranje, oglašavanje, davanje preporuka i savjeta za autorizovana sredstva za zaštitu bilja za namjene koje nijesu određene u rješenju o autorizaciji i nijesu u skladu sa uputstvom za upotrebu i etiketom.

(3) Radnje iz st. 1 i 2 ovog člana dozvoljene su samo za autorizovana sredstva za zaštitu bilja za namjene određene u rješenju o autorizaciji u skladu sa etiketom i uputstvom za upotrebu.

(4) Zabranjeno je reklamirati sredstva za zaštitu bilja putem štampanih ili drugih medija koji su namijenjeni maloljetnoj djeci (časopisi i emisije za djecu, omladinu).

(5) Prilikom reklamiranja i/ili oglašavanja sredstava za zaštitu bilja obavezno se navode sljedeće rečenice: „Sredstvo za zaštitu bilja mora se upotrebljavati na bezbjedan način. Pročitati etiketu i uputstvo prije upotrebe.".

(6) Rečenice iz stava 5 ovog člana moraju da budu lako uočljive i različite u odnosu na cijelu reklamu i/ili oglas.

(7) Riječi „sredstvo za zaštitu bilja" iz stava 4 ovog člana mogu da budu zamijenjene preciznijim opisom tipa proizvoda kao što su nazivi po razvrstavanju prema namjeni fungicid, insekticid ili herbicid.

(8) Reklama i/ili oglas za sredstva za zaštitu bilja ne smije da sadrži informacije u obliku teksta ili grafičkog prikaza koje mogu da dovedu u zabludu u pogledu mogućih rizika za zdravlje ljudi ili životinja ili životnu sredinu („niskog rizika", „nije otrovno" ili „nije štetno").

(9) U slučaju sredstava za zaštitu bilja niskog rizika izraz: „autorizovano kao sredstvo za zaštitu bilja niskog rizika" može se koristiti u reklamama i/ili oglasima, ali se ne smije koristiti kao tvrdnja na etiketi sredstva za zaštitu bilja.

(10) Reklama i/ili oglas sredstva za zaštitu bilja ne smije da sadrži vizuelno predstavljanje potencijalno opasnih slučajeva, kao što je miješanje ili upotreba sredstava za zaštitu bilja: bez lične zaštitne opreme, u blizini hrane ili hrane za životinje ili od strane ili u neposrednoj blizini djece.

(11) Izjave koje se koriste prilikom reklamiranja i/ili oglašavanja moraju da budu tehnički opravdane odnosno izvodljive.

(12) Reklamni ili drugi promotivni materijali treba da usmjere pažnju na izraze i simbole ili oznake upozorenja navedene na etiketi.

(1) Ostaci sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: rezidue pesticida) ne smiju da budu većeg nivoa od propisanog.

(2) Radi kontrole upotrebe sredstava za zaštitu bilja vrši se praćenje rezidua pesticida u bilju, odnosno na bilju, biljnim proizvodima, propisanim objektima, hrani, hrani za životinje i životnoj sredini, u podzemnim i površinskim vodama, vodi za navodnjavanje i zemljištu, uzorkovanjem radi sprovođenja višegodišnjih i godišnjih programa monitoringa rezidua pesticida, a po potrebi i posebnih monitoringa.

(3) Uprava koordinira i sprovodi programe iz stava 2 ovog člana i rezultate koristi za određivanje učestalosti službenih kontrola zasnovanih na analizi rizika.

(4) Kada se laboratorijskim ispitivanjem uzoraka iz stava 2 ovog člana utvrdi da:

- su rezidue pesticida veće od maksimalnog nivoa ili se utvrdi prisustvo nedozvoljenih aktivnih supstanci, takvo bilje, biljne proizvode, hranu ili hranu za životinje se uništava ili se na drugi način sprečava njihova upotreba za ishranu ljudi ili životinja i preduzimaju se mjere i postupci u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje bezbjednost hrane;

- su rezidue pesticida ispod i/ili u skladu sa maksimalnim nivoom, ali je utvrđeno prisustvo nedozvoljenih aktivnih supstanci u Crnoj Gori, tada se kod korisnika vrši kontrola upotrebe sredstava za zaštitu bilja, u smislu provjera evidencija i uslova propisanih čl. 10 i 16 ovog zakona i po potrebi preduzimaju se mjere i postupci u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje bezbjednost hrane.

(5) Za bilje ili biljne proizvode ili hranu ili hranu za životinje utvrđuje se maksimalni nivo rezidua pesticida u skladu sa maksimalnim nivoom rezidua propisanim u Evropskoj uniji.

(6) Program iz stava 2 ovog člana naročito sadrži: plan uzimanja uzoraka, vrstu i broj uzoraka, aktivne supstance, inspekcije koje vrše uzorkovanje, način uzimanja i ispitivanja uzoraka, objekte iz kojih se uzima uzorak, dinamiku uzimanja uzoraka, kontrolnu listu, mjere koje se preduzimaju kada se utvrdi neusaglašenost sa propisanim maksimalnim količinama rezidua pesticida ili se utvrdi prisustvo nedozvoljenih aktivnih supstanci, kriterijume rizika i druge parametre.

(7) Višegodišnji i godišnji Program monitoringa rezidua pesticida i druge posebne monitoringe iz stava 2 ovog člana, mjere i postupke iz stava 4 ovog člana, maksimalni nivo rezidua iz stava 5 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(8) Sredstva za sprovođenje programa monitoringa iz stava 2 ovog člana obezbjeđuju se budžetom Crne Gore.

(9) Metode ispitivanja i način uzimanja uzoraka za utvrđivanje rezidua pesticida propisuje Ministarstvo.

(1) Autorizovana sredstva za zaštitu bilja podliježu praćenju, koje obuhvata ispitivanje hemijskih i fizičkih osobina uzoraka autorizovanih sredstava za zaštitu bilja uzetih od proizvođača, distributera i uvoznika.

(2) Radi praćenja iz stava 1 ovog člana sprovode se godišnji programi post autorizacijske kontrole, a po potrebi i posebni monitorinzi koji mogu obuhvatiti relevantne nečistoće u aktivnim supstancama, neprihvatljive koformulante i drugo.

(3) Uprava koordinira i sprovodi programe iz stava 2 ovog člana i rezultate koristi za određivanje učestalosti službenih kontrola zasnovanih na analizi rizika.

(4) Godišnji program iz stava 2 ovog člana sadrži: plan uzimanja uzoraka, vrstu i broj uzoraka, aktivne supstance, kontrolnu listu, metode ispitivanja i način uzimanja uzoraka, objekte iz kojih se uzima uzorak, dinamiku uzimanja uzoraka, kriterijume rizika, mjere koje se preduzimaju

kada se utvrdi da hemijske i fizičke osobine sredstava za zaštitu bilja nijesu u saglasnosti sa izdatim rješenjem o autorizaciji.

(5) Kada se laboratorijskim ispitivanjem uzoraka iz stava 4 ovog člana utvrdi da nijesu u saglasnosti sa izdatim rješenjem o autorizaciji takva sredstva se povlače iz prometa ili se na drugi način sprečava njihova upotreba i preduzimaju se mjere i postupci u skladu sa ovim zakonom.

(6) Programi iz stava 2 ovog člana, mjere i postupke iz stava 4 ovog člana propisuje Ministarstvo.

(7) Sredstva za sprovođenje programa monitoringa iz stava 2 ovog člana obezbjeđuju se budžetom Crne Gore.

(8) Uputstvo o načinu uzimanja uzoraka za utvrđivanje hemijskih i fizičkih osobina uzoraka autorizovanih sredstava za zaštitu bilja donosi Uprava.