Закон о планировании пространства

Ovim zakonom uređuje se sistem uređenja prostora, planske pretpostavke za održivi prostorni razvoj i uređuju druga pitanja od značaja za uređenje prostora.

Uređenjem prostora smatra se praćenje stanja u prostoru, izrada, donošenje i sprovođenje planskih dokumenata, uređivanje građevinskog zemljišta i sprovođenje urbane komasacije.

Uređenje prostora zasniva se na načelima:

1) integralnog pristupa, u smislu prostorne cjelovitosti i obuhvata svih procesa kojima se izazivaju trajne fizičke promjene u prostoru;

2) ravnomjernog teritorijalnog razvoja;

3) principa održivog razvoja;

4) zaštite životne sredine;

5) racionalnog korišćenja prirodnih bogatstava, energije i povećanja stepena energetske efikasnosti;

6) kvalitetnog i humanog razvoja naselja i zelene infrastrukture;

7) efikasnosti uređenja prostora;

8) povezivanja infrastrukturnih sistema sa odgovarajućim sistemima država u okruženju i Evropskoj uniji;

9) zaštite i održivog korišćenja prirodnih dobara i nepokretnih kulturnih dobara;

10) otklanjanja uzroka koji izazivaju klimatske promjene;

11) očuvanja specifičnosti predjela;

12) međusobne usaglašenosti planskih dokumenata po metodu susretnog planiranja;

13) usklađenosti planskih dokumenata sa potvrđenim međunarodnim ugovorima i opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava;

14) usklađenosti sa posebnim propisima iz oblasti zaštite životne sredine, zaštite kulturne baštine, turizma i ugostiteljstva, tla, vazduha, voda, šuma, zdravlja, kao i drugih propisa kojima se uređuju pitanja koja utiču na uređenje prostora (zemljotresi, klizišta, poplave, požari, suše i dr.);

15) ostvarivanja i zaštite javnog i privatnog interesa, pri čemu privatni interes ne smije štetiti javnom interesu;

16) ostvarivanja benefita svih korisnika prostora;

17) smanjenja rizika od prirodnih nepogoda; i

18) unapređenja kvaliteta i kulture prostornog i arhitektonskog oblikovanja.

U cilju ostvarivanja načela iz stava 1 ovog člana organi državne uprave, organi lokalne samouprave, organi lokalne uprave i pravna lica, dužni su da međusobno sarađuju.

Svako ima pravo da, u skladu sa zakonom, bude obaviješten o poslovima uređenja prostora, da daje inicijative, mišljenja i predloge ili da na drugi način učestvuje u vršenju ovih poslova.

Komunikacija u oblasti uređenja prostora obavlja se elektronskim putem, u skladu sa zakonima kojim se uređuje elektronska uprava, elektronske komunikacije, elektronska identifikacija, elektronski potpis, elektronski dokument i ovim zakonom.

Komunikacija iz stava 1 ovog člana obezbjeđuje se prilikom vršenja poslova uređenih ovim zakonom, kroz međusobnu komunikaciju nadležnih organa državne uprave, organa uprave, organa i pravnih lica koja izdaju posebne uslove, organa jedinice lokalne samouprave, organa lokalne uprave, pravnih i fizičkih lica i drugih subjekata koji učestvuju u poslovima uređenja prostora.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, ako zainteresovani korisnik prostora to zahtijeva, komunikacija se može obavljati razmjenom dokumentacije u analognom obliku.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) bazne studije odnosno studije zaštite su studije koje se izrađuju za oblasti koje nijesu istražene na način koji obezbjeđuje studijsko-analitičku i informacionu osnovu za izradu planskog dokumenta;

2) biznis zona je ograničeni prostor unutar kojeg se odvija određena privredna djelatnost;

3) centar jedinice lokalne samouprave je naselje gradskog karaktera definisano u skladu sa zakonom kojim se uređuje teritorijalna organizacija Crne Gore;

4) građevinska linija je linija na, iznad i ispod površine zemlje i vode definisana grafički, numerički i opisno, koja predstavlja granicu do koje je dozvoljeno graditi objekat;

5) indeks izgrađenosti je količnik bruto građevinske površine objekata i ukupne površine jedinice građevinskog zemljišta (parcela, lokacija, blok, zona);

6) indeks zauzetosti je količnik izgrađene površine pod objektima i ukupne površine jedinice građevinskog zemljišta (parcela, lokacija, blok, zona);

7) infrastruktura su saobraćajni, energetski, elektronski, komunikacioni, komunalni i drugi objekti kojima se obezbjeđuje zajedničko snabdijevanje, usluge i drugi oblici povećanja kvaliteta života u naselju ili na određenom području;

8) javni objekti su objekti za zdravstvo, obrazovanje, nauku, socijalnu zaštitu, kulturu, sport, objekti za potrebe državnih organa i organa lokalne samouprave, objekti javnih službi, groblja, javne garaže, zelene pijace i dr.;

9) javne površine su površine koje su dostupne svim korisnicima pod jednakim uslovima (ulice, trg, skver, šetalište, javni prolazi, javna stepeništa, mostovi, podvožnjaci, nadvožnjaci, parking prostori, trotoari, biciklističke staze i trake, stajališta javnog prevoza, pijace, parkovi, travnjaci, površine za rekreaciju);

10) namjena površina je svrha za koju se prostor može urediti, izgraditi ili koristiti na način određen planskim dokumentom;

11) naselje je područje definisano u skladu sa zakonom kojim se uređuje teritorijalna organizacija Crne Gore;

12) nivelaciono rješenje predstavlja utvrđivanje nivelacionih tehničkih uslova uređenja prostora na osnovu planskog dokumenta, odnosno na osnovu pravila urbanističke struke;

13) objekat je prostorna, funkcionalna, konstruktivna, arhitektonska, tehničko-tehnološka, estetska, ili biotehnička cjelina sa ili bez instalacija, postrojenja i opreme koja se u njega ugrađuje i koja je spojena sa tlom (zgrade, inženjerski objekti, javne zelene površine, groblja, infrastruktura i dr.);

14) porodična stambena zgrada je zgrada do 300 m2 neto površine namijenjena za stanovanje investitora i članova njegovog porodičnog domaćinstva;

15) održivi prostorni razvoj predstavlja usklađivanje ekonomskih, socijalnih i ekoloških aspekata razvoja, racionalno korišćenje neobnovljivih i obezbjeđenje uslova za veće korišćenje obnovljivih resursa, na način da se sadašnjim i budućim generacijama omogući zadovoljavanje potreba i poboljšanje kvaliteta života;

16) organ za posebne uslove je organ državne uprave, organ uprave i organ lokalne uprave odnosno pravno lice nadležno za: zaštitu životne sredine; saobraćaj; energetiku; geološka istraživanja tla i mineralnih sirovina odnosno eksploataciju mineralnih sirovina; turizam i ugostiteljstvo; vodovod i kanalizaciju; vode; regionalno vodosnabdijevanje; elektroinstalacije; zaštitu kulturnih dobara; elektronske komunikacije; poštansku djelatnost; zaštitu i zdravlje na radu; katastar; zaštitu i spašavanje; upravljanje državnom imovinom i dr.;

17) predio je područje čije su karakteristike rezultat međusobnog djelovanja prirodnih i/ili ljudskih faktora;

18) prostor je sastav fizičkih struktura iznad i ispod zemljine i morske odnosno vodene površine, do kojih dosežu neposredni uticaji ljudske djelatnosti;

19) prostorni razvoj je izmjena prostora ljudskom djelatnošću u cilju njegove zaštite, unapređenja, korišćenja i upravljanja;

20) regulaciona linija je linija koja dijeli javnu površinu od površina predviđenih za druge namjene;

21) seosko naselje je naselje u kome se stanovništvo prvenstveno bavi poljoprivredom;

22) urbanizacija je usmjeravanje i podsticanje izgradnje na određenom području u skladu sa prirodnim svojstvima prostora, razmještajem stanovništva, usmjeravanjem privrednih aktivnosti, izgradnjom infrastrukturnih sistema i mreže objekata društvenog standarda, u skladu sa planskim dokumentom;

23) zaštitne zone su površine zemljišta, vodne površine ili vazdušni prostor koji su definisani planskim dokumentom i namijenjeni za zaštitu života i zdravlja ljudi, zaštitu životne sredine, zaštitu kulturnih dobara, bezbjednost i funkciju objekata, površina ili prostora, u skladu sa posebnim propisima;

24) zgrada je stalni objekat koji ima krov i spoljne zidove, izgrađena kao samostalna upotrebna cjelina koja pruža zaštitu od vremenskih i drugih spoljnih uticaja, a namijenjena je za stanovanje, obavljanje djelatnosti ili za smještaj i čuvanje životinja, robe i opreme za privredne i uslužne aktivnosti itd, a ne spada u grupu industrijskih objekata;

25) zelena infrastruktura je mreža prirodnih i poluprirodnih područja i zelenih prostora koja pruža usluge ekosistema, pri čemu se podstiče dobrobit ljudi i kvalitet života;

26) zona je prostorna cjelina istih ili sličnih funkcionalnih karakteristika.

Praćenjem stanja u prostoru smatra se izrada izvještaja o stanju uređenja prostora, izrada i donošenje programa uređenja prostora i uspostavljanje državnog informacionog sistema o prostoru.

Organ državne uprave nadležan za prostorno planiranje i urbanizam (u daljem tekstu: Ministarstvo) odnosno organ lokalne uprave nadležan za uređenje prostora (u daljem tekstu: organ lokalne uprave) dužan je da Vladi Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) odnosno skupštini jedinice lokalne samouprave podnese izvještaj o stanju uređenja prostora.

Izvještaj iz stava 1 ovog člana podnosi se za period od jedne godine i sadrži, naročito: analizu sprovođenja planskih dokumenata; ocjenu sprovedenih mjera i njihov uticaj na održivo korišćenje prostora; podatke o izgrađenim objektima, uključujući i podatke o objektima izgrađenim suprotno zakonu; podatke o izdatim građevinskim dozvolama; podatke o uslovima za lica smanjene pokretljivosti i lica sa invaliditetom; analizu stanja građevinskog zemljišta; sprovođenje urbane komasacije, kao i druge podatke od značaja za planiranje prostora.

Izvještaj o stanju uređenja prostora dostavlja se Vladi odnosno skupštini jedinice lokalne samouprave najkasnije do 31. marta tekuće godine, za prethodnu godinu.

Izvještaj o stanju uređenja prostora objavljuje se u „Službenom listu Crne Gore“.

Ministarstvo odnosno organ lokalne uprave dužan je da izvještaj o stanju uređenja prostora objavi na svojoj internet stranici u roku od pet dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“.

Programom uređenja prostora (u daljem tekstu: Program) planira se izrada novih odnosno izmjena i dopuna postojećih planskih dokumenata, polazeći od ravnomjerne urbanizacije i održivog prostornog razvoja, pri čemu prioritet imaju prostori koji nijesu planski razrađeni.

Program sadrži, naročito: dinamiku planiranja prostora; mjere od značaja za izradu planskih dokumenata; izvore finansiranja; rokove i operativne mjere za sprovođenje planskih dokumenata, kao i druge mjere za sprovođenje politike uređenja prostora.

Program donosi Vlada odnosno skupština jedinice lokalne samouprave za period od jedne godine.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave, dužan je da, prilikom izrade Programa, organizuje javnu raspravu u trajanju od najmanje 15 dana.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave, dužan je da održavanje javne rasprave iz stava 1 ovog člana objavi na svojoj internet stranici, u jednom dnevnom štampanom mediju koji se izdaje i distribuira u Crnoj Gori, kao i u elektronskim medijima koji se izdaju odnosno emituju u jedinici lokalne samouprave.

Javna rasprava iz stava 1 ovog člana sprovodi se organizovanjem javnih izlaganja i prezentacija, kao i dostavljanjem mišljenja, predloga i sugestija zainteresovane javnosti.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave, dužan je da, u roku od 15 dana od isteka roka iz stava 1 ovog člana, sačini izvještaj o mišljenjima, predlozima i sugestijama zainteresovane javnosti, sa odgovorima o prihvatljivosti odnosno neprihvatljivosti datih mišljenja, predloga i sugestija.

Program se objavljuje u „Službenom listu Crne Gore”.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave dužan je da Program objavi na svojoj internet stranici u roku od pet dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”.

Za potrebe uređenja prostora Ministarstvo uspostavlja i upravlja državnim informacionim sistemom o prostoru, u okviru digitalne platforme infrastrukture prostornih podataka, saglasno zakonu kojim se uređuje infrastruktura prostornih podataka.

Organi za posebne uslove dužni su da, za potrebe državnog informacionog sistema o prostoru, dostave Ministarstvu sve podatke iz okvira svoje nadležnosti, odnosno djelokruga rada, koji su od značaja za uređenje prostora (praćenje stanja u prostoru, izrada i donošenje planskih dokumenata, sprovođenje planskih dokumenata, uređenje građevinskog zemljišta, urbana komasacija, obavljanje djelatnosti, licence, stranci i dr.) po službenoj dužnosti.

Obalno područje obuhvata područje šest primorskih opština u administrativnim granicama, osim prostora koji je obuhvaćen Nacionalnim parkom „Skadarsko jezero“ u opštini Bar i Nacionalnim parkom „Lovćen“ u opštini Budva, unutrašnje morske vode kao i morski pojas u granicama teritorijalnog mora Crne Gore.

Obalno područje i područje mora uređuje se državnim planskim dokumentom.

Obalno područje uređuje se u skladu sa Protokolom o integralnom upravljanju priobalnim područjem Sredozemlja.

U obalnom području mogu se planirati zaštićena područja u moru u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita prirode.

Uređenjem područja mora smatra se čuvanje prirodne strukture i funkcije mora, na način kojim se stvaraju uslovi za sadašnje i buduće korišćenje i doprinosi efikasnom upravljanju pomorskim aktivnostima i održivom korišćenju morskih i obalnih resursa.

Uređenjem područja mora identifikuje se i podstiče korišćenje i dalji razvoj ovog područja.

Pri izradi i donošenju planskog dokumenta kojim se uređuje područje mora obavezno se:

1) posebna pažnja posvećuje području mora, postojećim i budućim aktivnostima, kao i načinu korišćenja područja mora i njegovom uticaju na okolinu;

2) analiziraju pritisci na morsku sredinu izazvani ljudskom djelatnošću, klimatskim promjenama, okeanografskim elementima stalnih morskih struja i struja morskih mijena u odnosu na dubinu mora, prirodnim nepogodama i dinamikom obale (erozija i akrecija), koji mogu imati negativan uticaj na ekonomski razvoj obalnog područja, morske sisteme i gubitak biodiverziteta;

3) utvrđuje prostorna i vremenska raspodjela postojećih i budućih djelatnosti, namjena i način korišćenja područja mora, pri čemu se uzima u obzir njihov uzajamni uticaj;

4) uzima u obzir interakcija kopna i područja mora, na način da se sadržaji, djelatnosti i aktivnosti na kopnu koje su vezane za resurse mora i obale planiraju u skladu sa nosivim kapacitetom obale i mora;

5) obala i more uređuju i koriste u skladu sa planiranim aktivnostima na kopnu, na principima održivog razvoja;

6) vrši usklađivanje uređenja područja mora sa procesima proisteklim iz integralnog upravljanja obalnim područjem;

7) pruža podrška održivom razvoju i rastu pomorskog, teretnog i putničkog sektora, i to: turizma, kulturne baštine, pomorskog saobraćaja, ribarstva i marikulture, energetskog sektora, pri čemu se uzimaju u obzir privredni, socijalni i ekološki aspekti i primjenjuje ekosistemski pristup;

8) obezbjeđuje učešće svih zainteresovanih strana, kroz konsultacije sa korisnicima prostora i područja mora;

9) obezbjeđuje saradnja sa drugim državama u podregiji Jadransko more, u cilju usklađivanja i koordinacije planiranja područja mora, posebno u pogledu prekogranične saradnje; i

10) obezbjeđuje saradnja sa trećim državama u podregiji Jadransko more u odnosu na planiranje obalnog područja i područja mora.

Ekosistemskim pristupom iz stava 1 tačka 7 ovog člana smatra se upravljanje područjem mora kojim se obezbjeđuje poboljšanje i dalji razvoj ovog područja, a primjenjuje se u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita morske sredine.

Način saradnje iz stava 1 tač. 9 i 10 ovog člana određuje se odlukom o izradi planskog dokumenta.