Na osnovu člana 18 stav 2 Zakona o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države ("Službeni list CG", broj 87/26), Vlada Crne Gore je 30. juna 2026. godine, bez održavanja sjednice, na osnovu pribavljenih saglasnosti većine članova Vlade, donijela
Montenegro · Opšti Privredni Propisi
Odluka o utvrđivanju politike državnog vlasništva
Član 1
Ovom odlukom utvrđuje se Politika državnog vlasništva, kojom se uređuje okvir za upravljanje privrednim društvima u vlasništvu države, u skladu sa Zakonom o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države, međunarodnim standardima i javnim interesom.
Član 2
Izrazi koji se u ovoj odluci koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.
Član 3
Politika državnog vlasništva data je u Prilogu 1 koji čini sastavni dio ove odluke.
Član 4
Ova odluka objaviće se u “Službenom listu Crne Gore”, a stupa na snagu dana 2. jula 2026. godine.
PRILOG 1
POLITIKA DRŽAVNOG VLASNIŠTVA
Poglavlje 1: Uvod................................................................................................................................5
1.1. Svrha vlasničke politike.......................................................................................................5
1.2. Kontekst i obrazloženje.......................................................................................................5
1.3. Predmet i primjenjivost Politike vlasništva.........................................................................6
1.4. Zakonodavni okvir za državna preduzeća...........................................................................7
1.5. Strateška uloga države u upravljanju državnim preduzećima..............................................7
Poglavlje 2: Kriterijumi i ciljevi državnog vlasništva.........................................................................8
2.1. Kriterijumi za državno vlasništvo........................................................................................8
2.2. Specifični ciljevi državnog vlasništva i usklađenost sa Smjernicama OECD-a za državna
preduzeća.......................................................................................................................................9
Poglavlje 3. Uloge i odgovornosti države kao vlasnika......................................................................9
3.1. Koordinisani model vlasništva i uloga Posebne jedinice za koordinaciju vlasništva 10
3.2. Institucionalni aranžmani i resursi posebne jedinice za koordinaciju vlasništva......11
3.3. Uloga resornih ministarstava i drugih državnih vlasničkih subjekata............................12
3.4. Razlikovanje funkcija vlasništva, kreiranja politike i regulatornih funkcija..................13
3.5. Fiskalna odgovornost i konkurentska neutralnost.......................................................... 13
3.6. Proces izbora članova organa upravljanja državnih preduzeća u Crnoj Gori............14
3.7. Upravljanje ostvarenjem rezultata i smanjenjem rizika.................................................. 14
3.8. Upravljanje portfeljem i strateški pravci državnog vlasništva......................................... 15
Poglavlje 4. Uloge i odgovornosti drugih državnih organa.............................................................. 17
4.1. Skupština Crne Gore......................................................................................................... 17
4.2. Vlada Crne Gore............................................................................................................... 17
4.3. Montenegroberza..............................................................................................................18
4.4. Državna revizorska institucija (DRI)................................................................................ 18
4.5. Fiskalni savjet.......................................................................................................................18
Poglavlje 5. Prava nedržavnih akcionara i drugih zainteresovanih strana......................................... 19
5.1. Prava manjinskih akcionara.............................................................................................. 19
5.2. Promovisanje povjerenja i saradnje zainteresovanih strana............................................ 19
Poglavlje 6.Organi upravljanja.........................................................................................................19
6.1. Struktura i sastav organa upravljanja................................................................................ 20
6.2. Uloga odbora u vođenju i praćenju upravljanja državnim preduzećima.........................20
6.3. Privremena imenovanja.....................................................................................................21
6.4. Politika nagrađivanja.........................................................................................................21
6.5. Komisije koje osniva odbor.............................................................................................. 22
6.6. Planiranje sukcesije...........................................................................................................23
6.7. Odgovornost odbora......................................................................................................... 23
6.8. Transparentnost i javno izvještavanje................................................................................24
Poglavlje 7. Objelodanjivanje i transparentnost...............................................................................24
Poglavlje 8. Etika i usklađenost........................................................................................................27
8.1. Integracija sa korporativnim upravljanjem........................................................................27
8.2. Unutrašnje kontrole...........................................................................................................27
8.3. Mjere za sprečavanje korupcije.........................................................................................29
8.4. Izvještavanje i snošenje odgovornosti...............................................................................30
Poglavlje 9: Politika vlasništva i zakonski okvir za upravljanje državnim preduzećima....30
Poglavlje 10: Redovna evaluacija i revidiranje i vlasničke politike..................................................31
10.1. Periodična evaluacija i revidiranje Politike državnog vlasništva...................................31
10.2. Angažman zainteresovanih strana u procesu revidiranja Politike državnog vlasništva 31
10.3. Sprovođenje preporuka iz evaluacije Politike državnog vlasništva..............................32
Aneks 1 – Koordinacione i nadzorne uloge Posebne jedinice za koordinaciju vlasništva. .32
Aneks 2 – Proces izbora i imenovanja organa upravljanja državnih preduzeća.....................35
Aneks 3 – Upravljanje ostvarenjem rezultata.............................................................................. 39
Poglavlje 1: Uvod
U ovom poglavlju se navodi svrha politike državnog vlasništva, predviđaju kriterijumi koji opravdavaju državno vlasništvo u Crnoj Gori, opisuje model državnog vlasništva za koji se Crna Gora opredijelila i ističu uloge i odgovornosti državnih organa uključenih u nadzor nad privrednim društvima u državnom vlasništvu (u daljem tekstu: državna preduzeća).
1.1. Svrha vlasničke politike
Vlada Crne Gore je započela sveobuhvatnu reformu postupanja u oblasti državnog vlasništva u cilju poboljšanja učinka državnih preduzeća (DP) i jačanja doprinosa državnih preduzeća ekonomskom razvoju, konkurentnosti i stvaranju nove vrijednosti. U fokusu ove reforme je profesionalizacija postupanja u vezi sa državnim vlasništvom, implementacija visokih standarda korporativnog upravljanja u državnim preduzećima u skladu sa Smjernicama OECD-a o korporativnom upravljanju državnim preduzećima uključujući i izradu posebnog zakona o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države. Reformom se nastoji osigurati jedinstveniji pristup nadzoru nad državnim preduzećima u cilju rješavanja izazova koji se odnose na upravljanje takvim preduzećima, uključujući fragmentisanu kontrolu DP, pitanja transparentnosti i nedosljednu odgovornost kako samih preduzeća, tako i državnih institucija kao nosioca vlasničkih funkcija.
Centralni element reforme je uspostavljanje posebne organizacione jedinice za koordinaciju vlasništva u Ministarstvu finansija, čime se poboljšava komunikacija, strateško usklađivanje i kohezija između subjekata koji vrše nadzor nad državnim preduzećima.
Primarni cilj crnogorske Politike državnog vlasništva jeste da obezbijedi strukturisani okvir koji jasno definiše ulogu države kao vlasnika državnih preduzeća i navede očekivanja države kao vlasnika. Tim okvirom se prednost daje transparentnosti, odgovornosti i usklađenosti sa ekonomskim i društvenim prioritetima Crne Gore, uključujući održivi razvoj, ekonomski rast i javnu dobrobit. Politika je osmišljena u pravcu maksimalnog dugoročnog stvaranja vrijednosti državnih preduzeća, istovremeno osiguravajući da njihove aktivnosti doprinose širim društveno-ekonomskim ciljevima, kao što su otvaranje novih radnih mjesta, regionalni razvoj i pružanje kvalitetnih javnih usluga.
1.2. Kontekst i obrazloženje
Državna preduzeća u Crnoj Gori su aktivna u sektorima koji su ključni za privredni razvoj države, uključujući energetiku, turizam, saobraćaj i dr. Ta preduzeća čine sastavni dio pružanja osnovnih usluga i upravljanja strateškim sredstvima koja značajno doprinose crnogorskom BDP-u i zapošljavanju. Primjera radi, samo sektor turizma čini značajan udio u BDP-u, pri čemu mnoga državna preduzeća doprinose razvoju infrastrukture i usluga širom države. Slično tome, energetski sektor podržava kako industrijski, tako i regionalni razvoj, te služi kao ključni pokretač ekonomskih aktivnosti širom Crne Gore.
Međutim, ekstenzivno prisustvo državnih preduzeća u sistemski i ekonomski važnim sektorima dovelo je i do određenih izazova, uključujući poremećaje tržišta, konkurentske neravnoteže i probleme koji proizilaze iz lošeg finansijskog i operativnog rezultata mnogih državnih preduzeća.
Takve neefikasnosti često dovode do povećanih troškova, ograničenog nivoa inovacija i smanjenog kvaliteta usluga, uključujući i konkurentne sektore u kojima bi učešće privatnog sektora moglo dovesti do poboljšanja. Dominacija državnih preduzeća sa lošim rezultatima na određenim tržištima takođe ograničava mogućnosti za privatne investicije, što sprječava ekonomsku diversifikaciju i ometa rast malih i srednjih preduzeća (MSP) u Crnoj Gori.
Reformom koja je u toku nastoje se riješiti ovi izazovi optimizovanjem učešća države u ekonomiji, usklađivanjem poslovanja portfelja državnih preduzeća sa strateškim ekonomskim ciljevima i osiguravanjem da državno vlasništvo nad preduzećima bude opravdano jasnim ekonomskim i/ili društvenim kriterijumima. Takav pristup je u skladu sa OECD-ovim principima konkurentske neutralnosti, sa ciljem da se podstaknu jednaki uslovi za sve učesnike na tržištu, a da se istovremeno osigura da državna preduzeća doprinose dugoročnim razvojnim ciljevima države.