Zakon o sprečavanju korupcije

Ovim zakonom propisuju se mjere za sprečavanje sukoba javnog i privatnog interesa, uređuju ograničenja u vršenju javnih funkcija, podnošenje izvještaja o prihodima i imovini javnog funkcionera, zaštita lica koja prijavljuju nepravilnosti, kao i druga pitanja od značaja za prevenciju i sprečavanje korupcije.

Korupcija je svaka zloupotreba službenog, poslovnog, odnosno društvenog položaja ili uticaja u cilju sticanja lične koristi ili koristi za drugog.

Javni funkcioner, u smislu ovog zakona, je izabrano, imenovano odnosno postavljeno lice u državnom organu, organu državne uprave, pravosudnom organu, organu lokalne samouprave, organu lokalne uprave, nezavisnom tijelu, regulatornom tijelu, javnoj ustanovi, privrednom društvu, odnosno pravnom licu koje vrši javna ovlašćenja, odnosno djelatnosti od javnog interesa ili je u državnom vlasništvu (u daljem tekstu: organ vlasti), kao i lice na čiji izbor, imenovanje ili postavljanje organ vlasti daje saglasnost, bez obzira na stalnost funkcije i nadoknadu.

Javnim funkcionerom, u smislu stava 1 ovog člana, smatraju se i notari, javni izvršitelji i stečajni upravnici.

Državno vlasništvo, u smislu ovog zakona, je svako učešće u privrednom društvu u kojem država, Glavni grad, Prijestonica, odnosno opština (u daljem tekstu: opština) ima najmanje 33% kapitala.

Javni interes, u smislu ovog zakona, je materijalni i nematerijalni interes za dobro i prosperitet svih građana pod jednakim uslovima.

Privatni interes, u smislu ovog zakona, podrazumijeva vlasnički i drugi materijalni ili nematerijalni interes javnog funkcionera ili povezanog lica sa javnim funkcionerom.

Pod nepravilnostima, u smislu ovog zakona, podrazumijevaju se:

1) povreda propisa, kao i radnja koja ima za cilj da se za takvu povredu ne sazna, posebno u oblastima:

- radnih odnosa,

- javnih nabavki,

- finansijskih usluga,

- proizvoda i tržišta,

- sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma,

- bezbjednosti hrane i hrane za životinje, zdravlja i dobrobiti životinja,

- zaštite potrošača,

- bezbjednosti proizvoda,

- zdravstva,

- zaštite privatnosti i ličnih podataka i bezbjednosti mrežnih i informacionih sistema,

- bezbjednosti saobraćaja,

- zaštite životne sredine,

- zaštite od zračenja i nuklearne bezbjednosti;

2) ugrožavanje javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, a koje predstavlja povredu propisa i etičkih pravila, odnosno narušavanje integriteta ili mogućnost nastanka takve povrede, kao i radnju koja ima za cilj da se za takvu povredu ne sazna;

3) povreda propisa koja utiče na finansijske interese Evropske unije u skladu sa članom 325 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije i utvrđena relevantnim mjerama Evropske unije;

4) povreda propisa koja se odnosi na unutrašnje tržište u skladu sa članom 26 stav 2 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije, uključujući povrede pravila Evropske unije o tržišnoj konkurenciji i državnoj pomoći, kao i povrede koje se odnose na unutrašnje tržište u odnosu na radnje kojima se krše pravila o porezu na dobit ili aranžmane čija je svrha ostvarivanje poreske prednosti koja je u suprotnosti sa ciljem ili svrhom važećih propisa o porezu na dobit;

5) povreda propisa u drugim oblastima, kao i radnja ili propust koji formalno nijesu nezakoniti, ali su u suprotnosti sa zakonskim ciljem ili svrhom propisa.

Poslove sprečavanja sukoba javnog i privatnog interesa, ograničenja u vršenju javnih funkcija, provjere izvještaja o prihodima i imovini javnog funkcionera, postupanja po prijavama zviždača koje sadrže informacije o nepravilnosti koje se odnose na ugrožavanje javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, kao i druge poslove u skladu sa ovim zakonom vrši Agencija za sprečavanje korupcije (u daljem tekstu: Agencija), kao samostalno i nezavisno tijelo, koju osniva Skupština Crne Gore (u daljem tekstu: Skupština), u skladu sa ovim zakonom.

Poslove kontrole lobiranja i kontrole finansiranja političkih subjekata i izbornih kampanja vrši Agencija u skladu sa posebnim zakonom.

Agencija može pokrenuti postupak za utvrđivanje postojanja ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, po službenoj dužnosti.

Rad Agencije je javan.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) korist podrazumijeva imovinu ili imovinska i druga materijalna i nematerijalna prava;

2) povezano lice sa javnim funkcionerom je srodnik javnog funkcionera u pravoj liniji i pobočnoj do drugog stepena srodstva, srodnik po tazbini do prvog stepena srodstva, bračni i vanbračni supružnik, partner u zajednici života lica istog pola, usvojilac i usvojenik, član zajedničkog domaćinstva, drugo fizičko ili pravno lice sa kojim javni funkcioner uspostavlja ili je uspostavio poslovni odnos za sticanje ličnog interesa.;

3) poklon je stvar, pravo ili usluga stečena, odnosno izvršena bez naknade ili po značajno povoljnijim uslovima, novac, hartije od vrijednosti ili dragocjeni metal, bez obzira na njihovu vrijednost, kao i svaka druga korist koja se daje javnom funkcioneru ili povezanom licu sa javnim funkcionerom, u vezi sa vršenjem javne funkcije.;

4) imovina podrazumijeva imovinska prava bilo koje vrste, nezavisno od toga da li se odnose na dobra materijalne ili nematerijalne prirode, pokretne ili nepokretne stvari, hartije od vrijednosti i druge isprave kojima se dokazuju imovinska prava, uključujući imovinu u elektronskom ili digitalnom obliku;

5) radno okruženje podrazumijeva poslovne aktivnosti u javnom ili privatnom sektoru u okviru kojih, nezavisno od prirode tih aktivnosti, lica stiču informacije o nepravilnostima i u okviru kojih bi ta lica mogla pretrpjeti štetu ako prijave takve informacije, uključujući i kad je aktivnost u međuvremenu prestala, neposredno treba da započne ili je trebala započeti;

6) zviždačev pomagač je lice koje pomaže zviždaču u postupku prijavljivanja korupcije u radnom okruženju, a čija bi pomoć trebala biti povjerljiva;

7) povezano lice sa zviždačem je:

- kolega ili drugo lice koje bi zbog povezanosti sa zviždačem u radnom okruženju moglo da pretrpi štetu;

- fizičko ili pravno lice sa kojim je zviždač na drugi način povezan u radnom okruženju;

- srodnik zviždača koji je sa zviždačem povezan u radnom okruženju, bez obzira na vrstu, liniju i stepen srodstva;

8) informacije o nepravilnostima su informacije, uključujući i opravdane razloge za sumnju o stvarnim ili mogućim nepravilnostima kod poslodavca;

9) poslodavac je organ vlasti, privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik kod kojeg je zviždač zaposlen ili je bio zaposlen ili bi uskoro trebao da bude zaposlen, u smislu člana 5 stav 2 ovog zakona;

10) prijavljeno lice je fizičko ili pravno lice na koga se odnosi prijava zviždača, odnosno javno objelodanjivanje informacija, a koje je počinilo povredu, kao i povezano lice sa njima.

Javni funkcioner je dužan da svoju funkciju vrši na način da javni interes ne podredi privatnom, kao i da ne izazove sukob interesa u vršenju javne funkcije.

Sukob interesa u vršenju javne funkcije postoji kad privatni interes javnog funkcionera utiče ili može uticati na nepristrasnost javnog funkcionera u vršenju javne funkcije, kao i u drugim situacijama koje mogu dovesti do sukoba interesa.

Postojanje sukoba interesa utvrđuje i mjere za sprečavanje sukoba interesa preduzima Agencija.

Mišljenja o postojanju sukoba interesa u vršenju javne funkcije i ograničenja u vršenju javnih funkcija i odluke o povredi odredaba ovog zakona koje se odnose na sprečavanje sukoba interesa u vršenju javnih funkcija, ograničenja u vršenju javnih funkcija, poklone, sponzorstva i donacije i izvještaje o prihodima i imovini javnog funkcionera, koja Agencija daje odnosno donosi u skladu sa ovim zakonom, obavezujuća su za javnog funkcionera.

Smatra se da je javni funkcioner povrijedio odredbe ovog zakona u slučaju kad u roku od pet dana od dana prijema mišljenja Agencije iz stava 4 ovog člana ne postupi u skladu sa tim mišljenjem i sa obavezama propisanim ovim zakonom ili postupi na način kojim se krše zabrane i pravila propisana ovim zakonom, kao i drugim propisima kojima je propisan sukob interesa u oblastima koje su uređene tim propisima.

Ako javni funkcioner u organu vlasti u kojem vrši javnu funkciju učestvuje u raspravi i odlučivanju u stvari u kojoj on ili povezano lice sa javnim funkcionerom ima privatni interes, dužan je da se bez odlaganja uzdrži od preduzimanja bilo koje radnje za koju postoji rizik od postojanja sukoba interesa, kao i da najkasnije u roku od tri dana od dana saznanja za to, da pisanu izjavu o postojanju privatnog interesa, odnosno riziku o postojanju sukoba interesa i o tome obavijesti organ vlasti, kao i ostale učesnike u raspravi i odlučivanju.

Obaveza davanja izjave i obavještenja iz stava 1 ovog člana ne odnosi se na poslanika i odbornika, kao ni na javnog funkcionera za koga važe pravila o izuzeću propisana posebnim zakonom ili drugim aktom.

Organ vlasti u kojem javni funkcioner vrši javnu funkciju dužan je da izjavu javnog funkcionera iz stava 1 ovog člana unese u zapisnik i o tome zatraži mišljenje Agencije.

U slučaju iz stava 1 ovog člana javni funkcioner ne može učestvovati u raspravi i donošenju odluke dok Agencija ne da mišljenje o postojanju sukoba interesa.

Ako Agencija, u slučaju iz stava 1 ovog člana, utvrdi da postoji sukob interesa i o tome obavijesti javnog funkcionera i organ vlasti iz stava 3 ovog člana, javni funkcioner ne može učestvovati u raspravi i odlučivanju, a organ vlasti je dužan da donese odluku o njegovom izuzeću.

Nadležni organ vlasti dužan je da spriječi izvršenje odluke donijete suprotno st. 1 do 4 ovog člana i stavi je van snage, u skladu sa zakonom i o tome obavijesti Agenciju.

Javni funkcioner može da se bavi naučnom, nastavnom, kulturnom, umjetničkom i sportskom djelatnošću i da stiče prihode od autorskih, patentnih i sličnih prava, intelektualne i industrijske svojine, ako zakonom nije drukčije propisano.

Članstvo javnog funkcionera koji je imenovan ili biran u stalna ili povremena radna tijela koje obrazuje organ vlasti ne smatra se vršenjem dvije ili više javnih funkcija u smislu ovog zakona, osim onih koji donose odluke ili učestvuju u donošenju odluka u skladu sa zakonom kojim se uređuje upravni postupak.

Javni funkcioner je obavezan da tačne i potpune podatke o prihodima koje stekne vršenjem djelatnosti, odnosno poslova iz st. 1 i 2 ovog člana prijavi Agenciji.

U slučaju članstva u više radnih tijela iz stava 2 ovog člana, javni funkcioner može u istom mjesecu ostvariti prihode u samo jednom radnom tijelu.

Lice koje je vlasnik, odnosno osnivač privrednog društva, ustanove ili drugog pravnog lica dužno je da, u roku od 30 dana od dana izbora, postavljenja ili imenovanja na javnu funkciju, prenese svoja upravljačka prava u tim subjektima na drugo pravno ili fizičko lice, kako bi ih to lice u svoje ime, a za račun javnog funkcionera vršilo do prestanka njegove javne funkcije.

U slučaju kad je u privrednom društvu ili drugom subjektu iz stava 1 ovog člana obrazovan organ upravljanja u kojem javni funkcioner, kao član tog organa, vrši svoja upravljačka prava, prenošenje upravljačkih prava podrazumijeva obavezu javnog funkcionera da podnese ostavku na članstvo u organu upravljanja, u skladu sa zakonom.

Javni funkcioner je dužan da, u roku od pet dana od dana prenošenja upravljačkih prava, Agenciji dostavi podatke o licu na koje je prenio upravljačka prava i dokaze o prenošenju upravljačkih prava.

Lice na koje je javni funkcioner prenio upravljačka prava postaje povezano lice sa javnim funkcionerom.

Javni funkcioner ne može biti predsjednik, ovlašćeni zastupnik ili član organa upravljanja ili nadzornog organa, niti izvršni direktor ili član menadžmenta u privrednom društvu.

Javni funkcioner ne može biti predsjednik ili član organa upravljanja i nadzornog organa, izvršni direktor, član menadžmenta privrednog društva ili pravnog lica koje je u državnom vlasništvu, javne ustanove ili drugog pravnog lica.

Izuzetno, javni funkcioner, osim Predsjednika Crne Gore, poslanik, odbornik, član Vlade Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), sudija Ustavnog suda Crne Gore, sudija, rukovodilac državnog tužilaštva, državni tužilac, glavni specijalni tužilac i specijalni tužilac može biti predsjednik ili član organa upravljanja i nadzornog organa privrednog društva ili pravnog lica koje je u državnom vlasništvu, odnosno javne ustanove u jednom privrednom društvu ili pravnom licu koje je u državnom vlasništvu, odnosno javnoj ustanovi u kojima je država, odnosno opština vlasnik.

Javni funkcioner koji obavlja poslove u državnoj upravi i organima lokalne uprave i lokalne samouprave ne može obavljati funkciju poslanika.

Odbornik može obavljati poslove u državnoj upravi i organima lokalne uprave i lokalne samouprave, osim poslova predsjednika opštine, potpredsjednika opštine, glavnog administratora, sekretara sekretarijata, načelnika posebnih službi, člana odbora direktora i upravnog odbora, izvršnog direktora privrednih društava i javnih ustanova čiji je osnivač opština, člana savjeta i direktora lokalnog javnog emitera i turističke organizacije kao i druge poslove u okviru funkcija koje se imenuju od strane Skupštine opštine.

Javni funkcioner može biti predsjednik ili član organa upravljanja i nadzornog organa naučnih, nastavnih, kulturnih, umjetničkih, humanitarnih ili sportskih udruženja ako posebnim propisom nije drukčije određeno.

Po osnovu članstva u organima upravljanja ili nadzornim organima iz st. 2 i 5 ovog člana, javni funkcioner ne može ostvariti prihod ili drugu naknadu.