Zakon o javnim nabavkama

Ovim zakonom uređuju se pravila postupaka javnih nabavki radi zaključivanja ugovora ili okvirnog sporazuma o javnoj nabavci robe, radova ili usluga, zaštita prava u postupcima javnih nabavki i druga pitanja od značaja za javne nabavke.

Obveznici primjene ovog zakona su javni naručioci i sektorski naručioci (u daljem tekstu: naručilac).

Javni naručilac je:

1) državni organ;

2) jedinica lokalne samouprave;

3) javna služba, odnosno privredno društvo koje:

- ima svojstvo pravnog lica,

- je osnovano radi zadovoljenja potreba od javnog interesa, a koje nema industrijski ili komercijalni karakter, i

- u kojem država i/ili jedinica lokalne samouprave posjeduje više od 50% akcija ili udjela ili koje se sa više od 50% finansira iz sredstava budžeta Crne Gore i/ili budžeta jedinice lokalne samouprave i drugih javnih prihoda ili nad kojim kontrolu vrši javni naručilac ili koje

ima više od polovine članova organa upravljanja ili nadzornog organa koje je imenovao javni naručilac;

4) udruženje, odnosno organizacija koju su osnovala dva ili više naručioca.

Sektorski naručilac je:

1) javni naručilac koji obavlja jednu od sektorskih djelatnosti utvrđenu ovim zakonom,

2) privredno društvo u kojem javni naručilac ima preovlađujući uticaj, a koje obavlja sektorsku djelatnost, ili

3) drugi privredni subjekat koji obavlja sektorsku djelatnost na osnovu posebnih ili isključivih prava koja im je dodijelio nadležni državni organ ili nadležni organ jedinice lokalne samouprave.

Javni naručilac ima preovlađujući uticaj iz stava 3 tačka 2 ovog člana ako:

- ima direktno ili indirektno većinu upisanog kapitala društva, ili

- kontroliše većinu glasova koji se odnose na akcije koje je društvo izdalo, ili

- može imenovati više od polovine članova nadzornog, upravnog ili drugog organa nadležnog za upravljanje i rukovođenje poslovima društva.

Posebna ili isključiva prava iz stava 3 tačka 3 ovog člana su prava koja dodjeljuje nadležni državni organ ili nadležni organ jedinice lokalne samouprave na osnovu zakona ili drugog propisa, kojima se ograničava obavljanje sektorske djelatnosti na jednog ili više privrednih subjekata i kojim se značajno utiče na mogućnost drugih privrednih subjekata da obavljaju tu djelatnost.

Pravima iz stava 5 ovog člana ne smatraju se prava dodijeljena na osnovu javno sprovedenog postupka, u kojem su bili određeni objektivni kriterijumi za dodjelu tih poslova.

Postupcima iz stava 6 ovog člana smatraju se:

1) postupci sprovedeni u skladu sa odredbama ovog zakona, propisima koji uređuju javnu nabavku za potrebe odbrane i bezbjednosti ili propisa kojim se uređuje dodjela koncesija i javno-privatnog partnerstva ako je prethodno objavljena tenderska dokumentacija, odnosno javni poziv ili koncesioni akt u skladu sa zakonom;

2) postupci kojima se obezbjeđuje odgovarajuća prethodna transparentnost za dodjelu ovlašćenja na osnovu objektivnih uslova za:

a) izdavanje odobrenja za rad na postrojenjima za gas u skladu sa postupcima utvrđenim posebnim propisima kojima se uređuje oblast tržišta gasa;

b) izdavanje odobrenja ili tenderska dokumentacija za izgradnju novih postrojenja za proizvodnju električne energije u skladu sa propisima kojima se uređuje oblast tržišta električne energije;

c) izdavanje odobrenja o poštanskoj usluzi koja nije ili ne može biti rezervisana, u skladu sa postupcima utvrđenim propisima kojima se uređuje pružanje poštanskih usluga;

d) izdavanje odobrenja za nastavak aktivnosti na proizvodnji ugljovodonika u skladu sa propisima kojima se uređuje istraživanje i proizvodnja ugljovodonika;

e) zaključivanje ugovora o javnim nabavkama usluga javnog prevoza putnika autobusom ili željeznicom koji su dodijeljeni na osnovu konkurentskog postupka sa pregovorima.

Novoosnovani naručilac je dužan da, u roku od 30 dana od dana sticanja svojstva naručioca, podnese prijavu organu državne uprave nadležnom za poslove javnih nabavki (u daljem tekstu: Ministarstvo) radi evidentiranja na listi naručilaca.

Naručilac je dužan da primjenjuje ovaj zakon i ako nije evidentiran na listi iz stava 8 ovog člana.

Obveznik primjene ovog zakona je i fizičko ili pravno lice koje nije naručilac iz st. 1 i 2 ovog člana za nabavku:

1) radova koje direktno subvencioniše ili sufinansira javni naručilac sa više od 50% i čija je procijenjena vrijednost jednaka ili veća od vrijednosti iz člana 26 stav 1 tačka 6 ovog zakona,

2) usluga koje su u vezi sa ugovorom o radovima iz tačke 1 ovog stava, a koje direktno subvencioniše ili sufinansira javni naručilac sa više od 50% i čija je procijenjena vrijednost jednaka ili veća od vrijednosti iz člana 26 stav 1 tačka 6 ovog zakona.

Javni naručilac koji subvencioniše ili sufinansira radove, odnosno usluge dužan je da vrši kontrolu sprovođenja postupka i korišćenja sredstava iz stava 10 ovog člana u skladu sa ovim zakonom.

Javna nabavka je skup poslova i aktivnosti koje sprovodi naručilac, u skladu sa ovim zakonom radi nabavke robe, vršenja usluga ili izvođenja radova, za koje su obezbijeđena sredstva, bez obzira da li robe, usluge ili radovi imaju javnu namjenu.

Poslovi javnih nabavki su: planiranje nabavke, sprovođenje postupka javne nabavke, izrada tenderske dokumentacije i drugih dokumenata, izrada ugovora o javnoj nabavci i praćenje realizacije ugovora o javnoj nabavci, kao i drugi poslovi povezani sa postupkom javne nabavke.

Ako se sprovodi centralizovana javna nabavka, realizaciju ugovora iz stava 2 ovog člana prati naručilac za čije potrebe se vrši javna nabavka.

Aktivnosti javnih nabavki su pružanje tehničke i stručne podrške i savjeta u pripremi i sprovođenju postupaka javnih nabavki u svoje ime ili u ime i za račun određenog naručioca.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) državni organ je: Skupština Crne Gore, Predsjednik Crne Gore, Vlada Crne Gore, Ustavni sud Crne Gore, Sudski savjet, Državna revizorska institucija, Zaštitnik ljudskih prava i sloboda, Državno tužilaštvo, Tužilački savjet, Zaštitnik imovinsko pravnih interesa, Centralna banka Crne Gore, sud, ministarstvo, organ uprave i drugi organ i organizacija čiji je osnivač država;

2) jedinica lokalne samouprave je: opština, Glavni grad i Prijestonica, u skladu sa zakonom;

3) javna služba je Univerzitet Crne Gore, javna ustanova, državni fond i drugi organ ili organizacija koji vrše javna ovlašćenja čiji je osnivač država, odnosno jedinica lokalne samouprave;

4) privredni subjekat je privredno društvo, preduzetnik, ustanova i drugo pravno i fizičko lice koje na tržištu nudi robu, usluge i/ili radove;

5) kandidat je privredni subjekat koji se kvalifikovao za narednu fazu višefaznog postupka javne nabavke;

6) e-Certis je elektronski sistem on line baze podataka Evropske komisije koji sadrži informacije o dokazima koji se dostavljaju u postupku javne nabavke i organima nadležnim za njihovo izdavanje u državama članicama Evropske unije;

7) ekvivalentnost je posjedovanje iste ili bolje tehničke karakteristike ponuđenih roba ili usluga od karakteristika predmeta nabavke zahtijevanih tehničkom specifikacijom;

8) elektronski sistem javnih nabavki (u daljem tekstu: ESJN) je sistem javnih nabavki koji primjenjuje informaciono-komunikaciona sredstva;

9) elektronska komunikaciona usluga je usluga koja se pruža uz naknadu ili bez naknade a koja se u cjelosti ili pretežno sastoji od prenošenja signala putem mreža elektronske komunikacije, uključujući usluge telekomunikacija i usluga transmisije u mrežama koje se

koriste za emitovanje, a isključuju pružanje usluga, ili vršenje uredničkog nadzora nad sadržajem koji se prenosi korišćenjem mreža i usluga elektronske komunikacije;

10) elektronsko sredstvo je elektronska oprema za obradu uključujući digitalno sažimanje (kompresiju podataka) i skladištenje podataka koji se šalju, prenose i primaju žičanom vezom, radiovezom, optičkim ili drugim elektromagnetnim sredstvima;

11) inovacija je primjena u praksi novih ili značajno poboljšanje postojećih proizvoda, roba, usluga, postupaka, procesa, organizacije i marketinga, koji doprinose stvaranju nove vrijednosti i kvalitetu u njihovoj primjeni;

12) javna komunikaciona mreža je mreža elektronske komunikacije koja se u cjelosti ili pretežno koristi za pružanje usluga elektronske komunikacije;

13) ovlašćeno lice naručioca je starješina organa ili javne službe, izvršni direktor privrednog društva ili prav toga lica ili lice koje je on ovlastio da umjesto njega preduzima radnje u postupku javne nabavke;

14) ovlašćeno lice privrednog subjekta je izvršni direktor, odnosno lice koje je on ili organ upravljanja ovlastio da preduzima radnje u postupku javne nabavke;

15) vojna oprema je oprema posebno izrađena ili prilagođena za vojne potrebe i namijenjena za upotrebu kao oružje, municija ili vojni materijal, uključujući svaki njen dio ili komponentu;

16) životni ciklus predmeta javne nabavke su sve uzastopne i/ili međusobno povezane faze, uključujući istraživanje i razvoj, proizvodnju, trgovinu i uslove trgovine, prevoz, korišćenje i održavanje tokom postojanja proizvoda, pružanja usluge ili radova, od nabavke sirovina ili generisanja resursa do odlaganja, povlačenja, izvršenja ili upotrebe predmeta nabavke;

17) ponuđač je privredni subjekat koji je podnio ponudu ili više privrednih subjekata koji su podnijeli zajedničku ponudu u postupku javne nabavke;

18) podugovarač je privredni subjekat kojem je ponuđač ustupio realizaciju dijela predmeta nabavke ili dijela ugovora o javnoj nabavci;

19) aktivnosti centralizovane nabavke su aktivnosti koje ovlašćeni naručilac kontinuirano sprovodi za nabavke robe i/ili usluga namijenjenih drugim javnim naručiocima zaključivanjem ugovora, odnosno, okvirnih sporazuma;

20) tehnička referenca je standard proizvoda koji su izradila evropska tijela za akreditaciju, različit od evropskih normi, u skladu sa postupcima prilagođenim razvoju tržišnih potreba;

21) bezbjedonosno osjetljiva oprema, bezbjedonosno osjetljivi radovi i bezbjedonosno osjetljive usluge su oprema, radovi i usluge koji se nabavljaju u bezbjednosne svrhe, koje uključuju, odnosno za koje su potrebni podaci koji su označeni stepenom tajnosti u skladu sa zakonom kojim se uređuje tajnost podataka;

22) posebni rizici povezani sa predmetom javne nabavke predstavljaju rizike koji postoje kod nabavki usluga iz oblasti Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti („Službeni list CG”, br. 12/18, 64/20 i 59/21) i Zakona o zdravstvenoj zaštiti („Službeni list CG”, br. 3/16, 39/16, 2/17, 44/18, 24/19, 82/20 i 8/21);

23) jedinstveni rječnik javnih nabavki je nomenklatura roba, usluga i radova koja se primjenjuje u postupku javne nabavke i koja obezbjeđuje usklađenost sa drugim nomenklaturama.

Naručilac sačinjava tendersku dokumentaciju i vodi postupak na crnogorskom jeziku ili drugom jeziku koji je u službenoj upotrebi u Crnoj Gori.

Tendersku dokumentaciju ili pojedine djelove tenderske dokumentacije naručilac može da sačini i na jeziku koji se koristi u međunarodnoj trgovini.

Prijava za kvalifikaciju i ponuda sačinjava se na jeziku koji je predviđen tenderskom dokumentacijom.

Naručilac može da odredi da se prijava za kvalifikaciju i ponuda u cjelini ili djelimično sačinjavaju i na jeziku koji se koristi u međunarodnoj trgovini, u dijelu koji se odnosi na tehničke karakteristike, kvalitet i tehničku dokumentaciju.

Ako ponuđač podnese dio ponude na jeziku koji se koristi u međunarodnoj trgovini u skladu sa tenderskom dokumentacijom, naručilac je dužan da u slučaju podnošenja žalbe obezbijedi prevode od strane ovlašćenog tumača svih dokumenata koji nijesu sačinjeni na jeziku iz stava 1 ovog člana.

U postupcima javnih nabavki valuta je euro.

Ako u tenderskoj dokumentaciji, ponudi, odluci, ugovoru ili drugom aktu, u vezi sa javnom nabavkom, nije određena valuta, smatra se da je procijenjena vrijednost, ponuđena cijena i/ili ugovorena cijena izražena u eurima.

Naručilac je dužan da u postupku javne nabavke obezbijedi ekonomično, efikasno i efektivno korišćenje javnih sredstava i da nabavi robe, usluge odnosno radove, odgovarajućeg kvaliteta u odnosu na svrhu, namjenu i procijenjenu vrijednost javne nabavke.

Naručilac je dužan da u postupku javne nabavke obezbijedi konkurenciju između privrednih subjekata, u skladu sa zakonom.

Naručilac ne smije da ograniči ili spriječi konkurenciju između privrednih subjekata, a naročito ne smije da onemogući učešće privrednog subjekta u postupku javne nabavke neopravdanom primjenom pregovaračkog postupka ili primjenom diskriminatornih uslova i kriterijuma ili mjera kojima se favorizuju pojedini privredni subjekti.

Naručilac je dužan da postupke javnih nabavki sprovodi na transparentan način.

Transparentnost iz stava 1 ovog člana ostvaruje se objavljivanjem u ESJN, dokumentacije neophodne za sprovođenje i realizaciju postupka javne nabavke, u skladu sa ovim zakonom.

Naručilac je dužan da obezbijedi da svi privredni subjekti u postupku javne nabavke imaju ravnopravan tretman.

Naručilac ne smije da određuje uslove kojima se vrši nacionalna ili teritorijalna diskriminacija po predmetu nabavke ili druga diskriminacija privrednih subjekata, ni diskriminacija koja proizilazi iz klasifikacije djelatnosti koju obavlja privredni subjekt.

Naručilac ne smije da ograniči slobodu kretanja robe, prema mjestu registracije privrednog subjekta i mjestu izvođenja radova i pružanja usluga.

Naručilac ne smije u postupku javne nabavke pružati informacije na diskriminatoran način kojim bi se obezbijedila prednost određenom učesniku u postupku u odnosu na druge učesnike.

Naručilac je dužan da u postupku javne nabavke obezbijedi da svi privredni subjekti poštuju utvrđene obaveze u dijelu zaštite životne sredine, socijalnog i radnog prava, uključujući kolektivne ugovore, u skladu sa zakonom i potvrđenim međunarodnim konvencijama o zaštiti životne sredine i socijalnog i radnog prava.

Naručilac je dužan da vrši nabavku roba, usluga ili radova uz obezbjeđivanje adekvatnog smanjenja potrošnje energije, odnosno poštovanja principa energetske efikasnosti.

Naručilac je dužan da uslove za učešće u postupku javne nabavke, koji se odnose na ekonomsko-finansijsku i stručno-tehničku sposobnost privrednog subjekta utvrdi proporcionalno složenosti predmeta nabavke, izvršenja ugovora o javnoj nabavci i procijenjenoj vrijednosti javne nabavke.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na nabavke roba, usluga ili radova koje se sprovode:

1) po posebnim pravilima međunarodne organizacije, na osnovu potvrđenog međunarodnog ugovora sa tom međunarodnom organizacijom;

2) u skladu sa procedurama utvrđenim na drugačiji način od ovog zakona, na osnovu pravnih instumenata kojim se uspostavljaju međunarodne pravne obaveze, kao što su međunarodni sporazumi između Crne Gore i jedne ili više država članica Evropske unije ili trećih država, za nabavke koje će ugovorne strane zajednički realizovati ili koristiti;

3) po posebnim pravilima utvrđenim od strane međunarodne organizacije ili međunarodne finansijske institucije, koja u potpunosti finansira ili obezbjeđuje finansiranje projekta, ako nije drugačije ugovoreno.

Za nabavke iz stava 1 tačka 3 ovog člana koje se sufinansiraju u iznosu većem od 50% od strane međunarodne organizacije ili međunarodne finansijske institucije, ugovorne strane sporazumno utvrđuju pravila postupka javne nabavke koja će primjenjivati.

Pravni instrumenti kojim se uspostavljaju međunarodne pravne obaveze i postupci koji se primjenjuju za zaključivanje ugovora iz stava 1 tačka 2 ovog člana sprovode se u skladu sa načelima jednakog tretmana, nediskriminacije i transparentnosti.

Naručilac je dužan da o zaključenim ugovorima, odnosno, sporazumima iz stava 1 ovog člana obavijesti Ministarstvo u roku od 30 dana od dana potpisivanja.

Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) obavještava Evropsku komisiju da je zaključen ugovor iz stava 1 tačka 2 ovog člana.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na:

1) kupovinu ili zakup zemljišta, građevinskih objekata ili druge nepokretne imovine kao i prava koja se na njih odnose;

2) sticanje, razvoj, produkciju ili koprodukciju programskog materijala namijenjenog za audiovizuelne medijske usluge ili radijske medijske usluge koje nabavljaju pružaoci audiovizuelnih ili radijskih medijskih usluga;

3) usluge pružanja radiotelevizijskog ili programskog emitovanja koje se ugovaraju sa pružaocima audiovizuelnih ili radio medijskih usluga;

4) usluge arbitraže ili mirnog rješavanja sporova,

5) pravne usluge i to:

a) usluge advokata za:

- zastupanje u arbitraži ili mirnom rješavanju sporova u Crnoj Gori, državi članici Evropske unije, trećoj državi ili međunarodnoj arbitraži; ili

- zastupanje pred sudovima i drugim organima u Crnoj Gori, državi članici Evropske unije ili u trećoj državi, pred međunarodnim sudovima i drugim institucijama;

b) savjetodavne usluge advokata radi pripreme za zastupanje iz podtačke a ove tačke;

c) usluge notara ili druge pravne usluge koje su povezane, sa vršenjem povjerenih javnih ovlašćenja;

6) nabavke usluga Centralne banke Crne Gore;

7) usluge koje se odnose na izdavanje, prodaju, kupovinu ili prenos hartija od vrijednosti ili drugih finansijskih instrumenata, finansijske i pravne usluge i druge usluge u vezi sa hartijama od vrijednosti, odnosno drugim finansijskim instrumentima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;

8) zajmove, kredite i druge finansijske derivate bez obzira da li su povezani sa izdavanjem, prodajom, kupovinom ili prenosom hartija od vrijednosti i drugih finansijskih instrumenata;

9) finansijsku i pravnu pomoć, odnosno druge radnje u vezi sa zajmovima, kreditima i drugim finansijskim derivatima iz tačke 8 ovog stava;

10) finansijske, pravne ili druge usluge u postupku privatizacije privrede;

11) usluge vezane za zapošljavanje;

12) civilnu zaštitu i usluge spašavanja obuhvaćene jedinstvenim rječnikom javnih nabavki pod šiframa 75250000-3, 75251000-0, 75251100-1, 75251110-4, 75251120-7, 75252000-7, 75222000-8, 98113100-9 i 85143000-3 koje pružaju neprofitne organizacije ili udruženja;

13) usluge istraživanja i razvoja, osim usluga obuhvaćenih jedinstvenim rječnikom javnih nabavki pod šiframa: 73000000-2 do 73120000-9, 73300000-5, 73420000-2 i 73430000-5, ako te usluge u potpunosti finansira naručilac i koristi za svoje potrebe;

14) usluge javnog prevoza putnika željeznicom, tramvajem ili podzemnom željeznicom;

15) usluge političkih kampanji, obuhvaćene šiframa jedinstvenog rječnika javnih nabavki 9341400-0, 92111230-3 i 92111240-6, ako ih nabavlja politička stranka u okviru izborne kampanje;

16) nabavke izbornog materijala;

17) poslove na izradi i donošenju planskih dokumenata predviđenih zakonom kojim se uređuje planiranje prostora.