Zakon o otvorenim investicionim fondovima sa javnom ponudom

Ovim zakonom uređuju se uslovi za osnivanje i poslovanje otvorenih investicionih fondova sa javnom ponudom i društava za upravljanje otvorenim investicionim fondovima sa javnom ponudom (u daljem tekstu: društvo za upravljanje) i druga pitanja od značaja za rad tih fondova i društava za upravljanje.

(1) Investicioni fond je subjekt za zajednička ulaganja čija je namjena prikupljanje sredstava javnom ili privatnom ponudom, kao i ulaganje tih sredstava u različite vrste imovine u skladu sa unaprijed određenom strategijom ulaganja investicionog fonda, a isključivo u korist vlasnika udjela u tom investicionom fondu.

(2) Otvoreni investicioni fond sa javnom ponudom (u daljem tekstu: UCITS fond) je otvoreni investicioni fond sa javnom ponudom:

1) čiji cilj je zajedničko ulaganje imovine, prikupljene javnom ponudom udjela u fondu, u prenosive hartije od vrijednosti ili u druge oblike likvidne finansijske imovine iz člana 208 stav 1 ovog zakona, a koji posluje po načelima disperzije rizika;

2) čiji se udjeli, na zahtjev vlasnika, otkupljuju direktno ili indirektno, iz imovine toga fonda, a radnje koje društvo za upravljanje preduzima, kako bi se obezbijedilo da tržišna vrijednost udjela ne odstupa bitno od neto vrijednosti imovine po udjelu (cijene udjela), izjednačene su sa otkupom udjela; i

3) koji je osnovan u skladu sa ovim zakonom.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu, imaju sljedeća značenja:

1) alternativni investicioni fond (AIF) je investicioni fond određen zakonom kojim se uređuje osnivanje i upravljanje alternativnim investicionim fondovima;

2) otvoreni investicioni fond iz treće zemlje je zasebna imovina, bez svojstva pravnog lica, koju osniva društvo za upravljanje i kojom društvo za upravljanje upravlja u svoje ime i za zajednički račun vlasnika udjela u toj imovini u skladu sa prospektom i pravilima fonda i ovim zakonom, a čiji se udjeli na zahtjev vlasnika udjela, otkupljuju, direktno ili indirektno, iz imovine otvorenog investicionog fonda;

3) udio u UCITS fondu je vlasničko učešće u imovini fonda;

4) investitor je vlasnik udjela UCITS fonda;

5) depozitar je kreditna institucija ili filijala kreditne institucije kojoj su povjereni poslovi propisani odredbama čl. 183, 184 i 185 ovog zakona;

6) društvo za upravljanje je pravno lice sa sjedištem u Crnoj Gori koje, na osnovu dozvole Komisije za tržište kapitala, obavlja djelatnost upravljanja UCITS fondovima;

7) društvo za upravljanje iz države članice je pravno lice sa sjedištem u državi članici Evropske Unije koje, na osnovu dozvole nadležnog organa te države članice, obavlja djelatnost upravljanja UCITS fondovima;

8) društvo za upravljanje iz treće države je pravno lice sa sjedištem u trećoj državi koje, na osnovu dozvole nadležnog organa treće države, obavlja djelatnost upravljanja investicionim fondovima;

9) matična država članica društva za upravljanje je država članica Evropske unije u kojoj je registrovano sjedište društva za upravljanje;

10) država članica domaćin društva za upravljanje je država članica koja nije matična država članica Evropske unije, u kojoj društvo za upravljanje ima filijalu ili u kojoj direktno pruža usluge;

11) matična država članica UCITS fonda je država članica u kojoj je UCITS fond, od nadležnog organa, dobio dozvolu koja odgovara onoj iz člana 204 ovog zakona;

12) država članica domaćin UCITS fonda je država članica koja nije matična država članica Evropske Unije, u kojoj se trguje udjelima UCITS fonda;

13) filijala je mjesto poslovanja koje je dio društva za upravljanje, nema svojstvo pravnog lica i obavlja poslove pružanja usluga za koje je društvo za upravljanje dobilo dozvolu za rad. U smislu ovog zakona, svako mjesto poslovanja osnovano u istoj državi članici Evropske unije od strane jednog društva za upravljanje sa sjedištem u drugoj državi članici Evropske Unije smatra se jednom filijalom;

14) nadležni organ je:

a) organ pojedine države članice koji je, nadležan za izdavanje dozvole za osnivanje i rad, odnosno nadzor investicionih fondova i društava za upravljanje ili

b) organ treće države nadležan za izdavanje dozvole za osnivanje i rad, odnosno nadzor investicionih fondova i društava za upravljanje;

15) bliska povezanost je povezanost dva ili više fizičkih ili pravnih lica, odnosno subjekata, na jedan od sljedećih načina:

a) odnosom učešća ili

b) odnosom kontrole;.

16) učešće je učestvovanje nekog lica u drugom pravnom licu kada ima direktna ili indirektna ulaganja na osnovu kojih posjeduje 20% učešća ili više u kapitalu tog pravnog lica ili glasačkim pravima u tom pravnom licu;

17) kontrola je odnos između matičnog društva i zavisnog društva ili sličan odnos između bilo kojeg fizičkog ili pravnog lica i nekog društva, a zavisno društvo zavisnog društva takođe se smatra zavisnim društvom matičnog društva koje je na čelu tih društava, a situacije u kojima su dva ili više pravnih ili fizičkih lica trajno povezana sa istim licem putem odnosa kontrole, smatraće se odnosom bliske povezanosti između tih lica;

18) matično društvo je matično društvo u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo i primjena standarda finansijskog izvještavanja;

19) zavisno društvo je zavisno društvo u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo i primjena standarda finansijskog izvještavanja;

20) kvalifikovano učešće je svako direktno ili indirektno učešće u vlasništvu društva za upravljanje koje predstavlja 10% ili više učešća u kapitalu ili glasačkim pravima, ili manje učešće koje omogućava ostvarivanje bitnog uticaja na upravljanje društvom za upravljanje, a pri obračunu učešća glasačkih prava na odgovarajući način primjenjuju se odredbe o informacijama o promjeni glasačkih prava iz zakona kojim se uređuje tržište kapitala;

21) trajni medij je papir ili drugo sredstvo koje vlasniku udjela omogućava čuvanje informacija, upućenih lično tom vlasniku, na takav način da je osiguran pristup toj informaciji za buduću upotrebu, i to za period koji je odgovarajući s obzirom na svrhu te informacije, kao i reprodukciju čuvane informacije bez njene izmjene;

22) prenosive hartije od vrijednosti su prenosive hartije od vrijednosti kako su definisane zakonom kojim se uređuje tržište kapitala, osim investicionih tehnika i instrumenata opisanih odredbom člana 209 stav 5 ovog zakona;

23) instrumenti tržišta novca su instrumenti tržišta novca kako su definisani zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;

24) treća država je država koja nije članica Evropske unije;

25) država članica je država članica Evropske unije ili država potpisnica Ugovora o evropskom ekonomskom prostoru;

26) dozvola je odluka Komisije za tržište kapitala kojom se usvaja podneseni zahtjev, a koja se izdaje prije preduzimanja određene radnje ili sklapanja nekog posla;

27) bez odlaganja i/ili odmah znači preduzimanje neke radnje ili posla najkasnije sljedeći radni dan;

28) javna ponuda je svako obavještenje dato u bilo kojem obliku i upotrebom bilo kojeg sredstva, koje sadrži dovoljno informacija o uslovima ponude i o ponuđenim udjelima, a na osnovu koje se investitor može odlučiti na upis tih udjela;

29) revizor je društvo za reviziju kako je definisano zakonom kojim se uređuje revizija finansijskih izvještaja;

30) relevantno lice u odnosu na društvo za upravljanje je:

a) lice na rukovodećoj poziciji u društvu za upravljanje, lice koje je član društva, član odbora direktora ili zastupnik društva za upravljanje;

b) lice na rukovodećoj poziciji ili lice koje je član društva u svakom pravnom licu ovlašćenom za ponudu udjela UCITS fonda;

c) lice na rukovodećoj poziciji u pravnom licu na koje je društvo za upravljanje delegiralo svoje poslove;

d) zaposleni društva za upravljanje, zaposleni pravnog lica na koje je društvo za upravljanje delegiralo svoje poslove ili zaposleni pravnog lica ovlašćenog za ponudu udjela u UCITS fondovima, a koji je uključen u djelatnosti koje društvo za upravljanje obavlja i

e) svako drugo fizičko lice čije su usluge stavljene na raspolaganje i u nadležnosti su društva za upravljanje, a koje je uključeno u djelatnosti koje društvo za upravljanje obavlja;

31) lice sa kojim je relevantno lice u srodstvu je:

a) bračni drug relevantnog lica ili bilo koje lice koje se po nacionalnom pravu smatra izjednačenim sa bračnim drugom,

b) izdržavano dijete ili pastorak relevantnog lica, i

c) bilo koji drugi srodnik relevantnog lica koji je na dan predmetne lične transakcije sa relevantnim licem proveo u zajedničkom domaćinstvu najmanje godinu dana;

32) relevantno lice u odnosu na UCITS fond je:

a) depozitar UCITS fonda, i

b) revizor UCITS fonda;

33) finansijski instrument je finansijski instrument kako je definisan zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;

34) rebalans portfelja je bitna promjena strukture portfelja;

35) viši rukovodilac je član uprave društva za upravljanje ili lice koje stvarno vodi poslovanje društva za upravljanje;

36) nadzorna funkcija je odbor direktora ili druga funkcija u društvu za upravljanje koja je odgovorna za nadzor viših rukovodilaca, kao i za procjenu i periodično potvrđivanje primjerenosti i efikasnosti upravljanja rizicima, te politika, mjera i postupaka propisanih u skladu sa zakonom;

37) Sporazum FATCA je Sporazum između Vlade Crne Gore i Vlade Sjedinjenih Američkih Država radi unaprjeđenja izvršenja poreskih obaveza na međunarodnom nivou i sprovođenja FATCA-e, koji propisuje pravila za prepoznavanje i razmjenu informacija o računima rezidenata dviju država koji se nalaze u finansijskim institucijama tih država, u svrhu prepoznavanja finansijskih računa, prijave oporezivih prihoda u državi rezidentnosti, odnosno izbjegavanja utaje poreza;

38) ukupan godišnji prihod ostvaren u poslovnoj godini obuhvata prihod kojeg je društvo za upravljanje, odnosno privredno društvo depozitar, za koje je Komisija za tržište kapitala utvrdila da je prekršilo odredbe ovog zakona i/ili propisa donijetih na osnovu ovog zakona, ostvarilo u godini počinjenja prekršaja, utvrđen službenim godišnjim finansijskim izvještajima za tu godinu koji su odobreni od strane organa upravljanja društva, a po odbitku poreza na dodatu vrijednost i drugih poreza direktno vezanih za obavljanje djelatnosti;

39) službeni godišnji finansijski izvještaji su revidirani godišnji finansijski izvještaji u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo i primjena standarda finansijskog izvještavanja;

40) udio predstavlja udio odnosno akciju UCITS fonda;

41) centralno klirinško depozitarno društvo (CKDD) je pravno lice koje se osniva i posluje kao akcionarsko društvo u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala i zakonom kojim se uređuje organizacija privrednih društava;

42) vanberzansko tržište (OTC) je sekundarno tržište za trgovanje finansijskim instrumentima koje ne mora da ima organizatora tržišta i čiji sistem trgovanja podrazumijeva pregovaranje između prodavaca i kupaca finansijskih instrumenata u cilju zaključenja transakcije;

43) centralna druga ugovorna strana je centralna ugovorna strana u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala; i

44) centralni depozitar hartija od vrijednosti je pravno lice koje upravlja sistemom za saldiranje hartija od vrijednosti, odnosno koji pored te funkcije vrši i početno evidentiranje u sistemu u nematerijalizovanom obliku i/ili osigurava i vodi račune hartija od vrijednosti na najvišem nivou;

45) digitalna operativna otpornost je sposobnost društva za upravljanje da izgradi, obezbijedi i redovno preispituje svoju operativnu cjelovitost i pouzdanost, tako da korišćenjem usluga trećih lica (pružalaca IKT usluga), direktno ili indirektno obezbjeđuje sve potrebne IKT kapacitete za bezbjednost mrežnih i informacionih sistema koje koristi, kao i za kontinuirano i kvalitetno pružanje usluga, uključujući i u uslovima poremećaja;

46) mrežni i informacioni sistem je:

a) elektronska komunikaciona mreža, odnosno sistem za prenos, bez obzira na to da li se zasniva na stalnoj infrastrukturi ili centralizovanom upravljačkom kapacitetu, oprema za preusmjeravanje ili usmjeravanje, kao i druga sredstva, uključujući i mrežne elemente koji nisu aktivni, a koji omogućavaju prenos signala putem žičanih, radio, optičkih ili drugih elektromagnetnih sredstava, koji uključuje satelitske mreže, zemaljske fiksne mreže (sa komutacijom kanala ili paketa podataka, uključujući internet) i pokretne

mreže, elektroenergetske kablovske sisteme u mjeri u kojoj se koriste za prenos signala, mreže koje se koriste za radijsko i televizijsko emitovanje, kao i kablovske televizijske mreže, bez obzira na vrstu informacija koje prenose;

b) svaki uređaj ili skup povezanih ili srodnih uređaja, od kojih jedan ili više njih programski izvršava automatsku obradu digitalnih podataka; ili

c) skup digitalnih podataka koji se čuvaju, obrađuju, dobijaju ili prenose elementima iz podtač. a i b ove tačke radi njihovog rada, upotrebe, zaštite i održavanja;

47) IKT rizik je svaka razumno prepoznatljiva okolnost koja je povezana sa upotrebom mrežnih i informacionih sistema, a koja, ukoliko do nje dođe, može izazvati negativne posljedice u digitalnom ili fizičkom okruženju i time ugroziti bezbjednost mrežnih i informacionih sistema, alata ili procesa koji zavisi od tehnologije, poslovnih operacija, procesa ili pružanja usluga;

48) IKT rizik povezan sa trećim licima je IKT rizik koji može nastati za društvo za upravljanje ili depozitara u vezi sa korišćenjem IKT usluga koje pružaju treća lica (pružaoci IKT usluga ili njihovi podugovarači), uključujući i aranžmane za eksternalizaciju;

49) treća strana pružalac IKT usluga je preduzetnik koji pruža IKT usluge;

50) IKT usluge su digitalne i usluge obrade podataka koje se putem IKT sistema kontinuirano pružaju jednom ili više unutrašnjih ili spoljašnjih korisnika, uključujući usluge zakupa informatičke opreme i hardverske usluge koje obuhvataju pružanje tehničke podrške od strane pružaoca hardvera putem ažuriranja softvera ili ugrađenog softvera, uz izuzetak tradicionalnih analognih telefonskih usluga;

51) IKT incident je događaj ili niz međusobno povezanih događaja koji nijesu planirani od strane finansijskog subjekta, a koji ugrožavaju bezbjednost mrežnih i informacionih sistema i negativno utiču na dostupnost, pouzdanost, cjelovitost ili povjerljivost podataka, ili na usluge koje pruža finansijski subjekt;

52) značajan IKT incident je IKT incident koji ima izraženo negativan uticaj na mrežne i informacione sisteme koji podržavaju ključne ili važne funkcije finansijskog subjekta;

53) Jedinstvena evropska pristupna tačka (ESAP) je centralizovana platforma EU za pristup javno dostupnim informacijama relevantnim za finansijske usluge, tržišta kapitala i održivost;

54) tijelo za prikupljanje je Komisija za tržište kapitala, kao nacionalni organ nadležan za preuzimanje, obradu i prosljeđivanje informacija koje se, u skladu sa ovim zakonom, javno objavljuju, radi njihove dostupnosti putem Jedinstvene evropske pristupne tačke (ESAP);

55) metapodaci su strukturisane informacije koje opisuju i omogućavaju lakše pretraživanje, identifikaciju i upotrebu podataka;

56) identifikaciona oznaka pravnog lica (LEI) je jedinstveni kod kojim se, u skladu sa međunarodnim standardima, identifikuje pravno lice;

57) format iz kojeg se mogu izdvojiti podaci je otvoreni oblik elektronske datoteke koji omogućava da se podaci lako prepoznaju, izdvoje i čitaju pomoću elektronskih aplikacija i koji je dostupan javnosti bez ograničenja za njegovu upotrebu i ponovnu obradu."

(1) Ovaj zakon ne primjenjuje se na sljedeće subjekte:

1) investicione fondove zatvorenog tipa;

2) investicione fondove koji prikupljaju sredstva bez javne ponude;

3) investicione fondove čiji se udjeli, u skladu sa prospektom i pravilima, mogu distribuirati samo putem javne ponude u trećim državama;

4) kategorije investicionih fondova određene propisima država članica u kojima su takvi investicioni fondovi osnovani, a za koje su pravila propisana u članu 102 st. 1, 2 i 5, i čl. 208 do 216 ovog zakona neprimjerena s obzirom na njihovu politiku ulaganja i zaduživanja.

(2) UCITS fondovi ne mogu se transformisati u alternativne investicione fondove.

UCITS fond može da osnuje odnosno da upravlja samo lice koje dobije dozvolu Komisije za tržište kapitala (u daljem tekstu: Komisija) ili nadležnog organa.

Poreski status UCITS fonda određuje se prema posebnim propisima i potvrđenim međunarodnim ugovorima.

Na poslovanje društava za upravljanje na odgovarajući način se primjenjuju odredbe zakona kojim se uređuje osnivanje i poslovanje privrednih društava, ako ovim zakonom nije određeno drugačije.