Закон о безопасности пищевых продуктов

Radi obezbjeđivanja visokog nivoa zaštite života i zdravlja ljudi, životne sredine i interesa potrošača u vezi sa hranom uzimajući u obzir posebne razlike u ponudi hrane, uključujući tradicionalne proizvode uz istovremeno obezbjeđivanje efikasnog funkcionisanja unutrašnjeg tržišta, ovim zakonom propisuju se uslovi za bezbjednost hrane i hrane za životinje, obaveze i odgovornosti subjekata u poslovanju hranom i hranom za životinje kao i druga pitanja od značaja za bezbjednost hrane i hrane za životinje.

Ovim zakonom se utvrđuju zajednička načela i odgovornosti, sredstva za pružanje snažne naučne baze, efikasni organizacioni aranžmani i postupci koji podupiru donošenje odluka u pitanjima bezbjednosti hrane i hrane za životinje.

(1) Ovaj zakon primjenjuje se na sve faze proizvodnje, prerade i distribucije hrane i hrane za životinje.

(2) Ovaj zakon ne primjenjuje se na primarnu proizvodnju hrane u domaćinstvu za ličnu upotrebu ili za pripremu hrane u domaćinstvu, postupanje sa hranom ili njeno skladištenje za ličnu potrošnju.

(1) Hrana ili prehrambeni proizvod je svaka supstanca ili proizvod, prerađen, djelimično prerađen ili neprerađen koji je namijenjen za ishranu ljudi ili se može očekivati da će ga ljudi konzumirati.

(2) Hrana obuhvata i piće, žvakaće gume i svaku drugu supstancu, uključujući i vodu koja se namjenski ugrađuje u hranu tokom njene proizvodnje, pripreme ili obrade i koja ispunjava na kontrolnim tačkama propisane vrijednosti parametara za vodu u skladu sa posebnim zakonom o obezbjeđivanju zdravstveno ispravne vode za ljudsku upotrebu.

(3) Hrana ne obuhvata:

1) hranu za životinje;

2) žive životinje, osim ako su pripremljene za stavljanje na tržište za ishranu ljudi;

3) bilje prije žetve, berbe ili sakupljanja;

4) medicinske proizvode u skladu sa zakonom o ljekovima;

5) kozmetičke proizvode u skladu sa zakonom o kozmetičkim proizvodima;

6) duvan i duvanske proizvode u skladu sa zakonom o ograničavanju upotrebe duvanskih proizvoda;

7) narkotike ili psihotropne supstance u skladu sa Jedinstvenom Konvencijom Ujedinjenih nacija o narkoticima iz 1961. godine i Konvencijom Ujedinjenih nacija o psihotropnim supstancama iz 1971. godine;

8) rezidue i kontaminente;

9) medicinska sredstva u skladu sa zakonom o medicinskim sredstvima.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) propisi o hrani (food law) su zakoni i drugi propisi koji uređuju pitanje hrane uopšteno, a naročito bezbjednost hrane i koji obuhvataju sve faze proizvodnje, prerade i distribucije hrane kao i hrane za životinje koja se proizvodi ili kojom se hrane životinje za proizvodnju hrane;

2) poslovanje hranom (food business) je svako poslovanje hranom, profitabilno ili neprofitabilno, javno ili privatno, koje obuhvata bilo koju aktivnost povezanu sa bilo kojom fazom proizvodnje, prerade i distribucije hrane;

3) subjekat u poslovanju hranom (food business operator) je pravno ili fizičko lice ili preduzetnik koje je odgovorno za obezbjeđivanje ispunjavanja zahtjeva propisa o hrani u okviru poslovanja hranom pod njegovom kontrolom;

4) hrana za životinje (feed or feedingstuff) je svaka supstanca ili proizvod, uključujući i dodatke hrani za životinje, aditive, bilo da je prerađena, djelimično prerađena ili neprerađena, a namijenjena je za ishranu životinja;

5) poslovanje hranom za životinje (feed business) je svako poslovanje hranom za životinje, profitabilno ili neprofitabilno, javno ili privatno, koje obuhvata bilo koju aktivnost proizvodnje, prerade, skladištenja, transporta ili distribucije hrane za životinje, uključujući i svakog proizvođača koji proizvodi, prerađuje ili skladišti hranu za životinje na sopstvenom gazdinstvu;

6) subjekat u poslovanju hranom za životinje (feed business operator) je pravno ili fizičko lice ili preduzetnik koje je odgovorno za obezbjeđivanje ispunjavanja zahtjeva propisa o hrani u okviru poslovanja hranom za životinje pod njegovom kontrolom;

7) maloprodaja (retail) je rukovanje odnosno postupanje hranom i/ili njena prerada i njeno skladištenje na mjestu prodaje ili isporuke krajnjem potrošaču a uključuje distributivne centre/terminale, snabdijevanje pripremljenom hranom (ketering), objekte javne ishrane (fabričke kantine i pripremu ili snabdijevanje hranom u javnim ustanovama), restorane i slične objekte u kojima se poslužuje hrana, prodavnice, supermarkete i veleprodajne objekte;

8) stavljanje na tržište (placing on the market) je posjedovanje hrane ili hrane za životinje u svrhu prodaje, uključujući i ponude za prodaju ili svaki drugi oblik prenosa uz ili bez naknade, kao i prodaju, distribuciju i drugi oblik prenosa;

9) rizik (risk) je odnos/funkcija vjerovatnoće za nastajanje štetnog uticaja na zdravlje i težine tog uticaja koji nastupa kao posljedica opasnosti;

10) analiza rizika (risk analysis) je proces koji se sastoji od tri međusobno povezane komponente: procjene rizika, upravljanja rizikom i komunikacije o riziku;

11) procjena rizika (risk assessment) je naučno zasnovan proces koji se sastoji od četiri koraka: identifikacija opasnosti, karakterizacija opasnosti, procjena izloženosti i karakterizacija rizika;

12) upravljanje rizikom (risk management) je proces, različit od procjene rizika, koji podrazumijeva odmjeravanje alternativa na nivou politika u konsultaciji sa zainteresiranim stranama, uzimajući u obzir procjenu rizika i druge legitimne faktore i po potrebi, odabir odgovarajućih opcija prevencije i kontrole;

13) komunikacija o riziku (risk communication) je interaktivna razmjena informacija i mišljenja kroz proces analize rizika, u vezi sa opasnostima i rizicima, faktorima povezanim sa rizikom i percepcije rizika, između procjenjivača rizika, lica koja upravljaju rizikom, potrošača, subjekata u poslovanju hranom i hranom za životinje, akademske zajednice i drugih zainteresovanih strana, uključujući objašnjenje nalaza procjene rizika i osnova za upravljanje rizikom;

14) opasnost (hazard) je biološki, hemijski ili fizički agens u hrani ili hrani za životinje ili stanje hrane ili hrane za životinje koji može izazvati štetni uticaj na zdravlje;

15) sljedljivost (traceability) je mogućnost praćenja hrane, hrane za životinje, životinje koja se koristi za proizvodnju hrane, sirovina ili supstanci koje su namijenjene ugrađivanju ili se očekuje da će biti ugrađene u hranu ili hranu za životinje kroz sve faze proizvodnje, prerade i distribucije;

16) faza proizvodnje, prerade i distribucije (stages of production, processing and distribution) je svaka faza, uključujući unos, počevši od primarne proizvodnje hrane i zaključno sa njenim skladištenjem, prevozom, prodajom ili isporukom krajnjem potrošaču, odnosno gdje je primjenljivo, unos, proizvodnju, manufakturnu izradu, skladištenje, prevoz, distribuciju, prodaju i snabdijevanje hranom za životinje;

17) primarna proizvodnja (primary production) je proizvodnja i uzgoj primarnih proizvoda uključujući žetvu, berbu i ubiranje plodova, mužu i uzgoj životinja prije klanja, uključujući i lov, ribolov i sakupljanje divljih plodova i bilja;

18) krajnji potrošač (final consumer) je krajnji konzument hrane koji tu hranu ne koristi ni u jednoj fazi poslovanja hranom;

19) objekat (establishment) je bilo koja jedinica koja posluje hranom;

20) službeni veterinar (official veterinarian) je veterinar kojeg imenuje nadležni organ za bezbjednost hrane životinjskog porijekla, hrane za životinje (u daljem tekstu: nadležni organ) kao svog zaposlenog ili u nekom drugom svojstvu i koji ima odgovarajuće kvalifikacije za sprovođenje službenih kontrola i drugih službenih aktivnosti u skladu sa zakonom o službenim kontrolama i ovim zakonom;

21) nadležni organ je nadležni organ Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove (u daljem tekstu: nadležni organ) koji je odgovoran za obezbjeđivanje usaglašenosti sa zahtjevima utvrđenim ovim zakonom i propisima o hrani i koji je centralni organ i kontakt tačka sa Evropskom komisijom za oblast bezbjednosti hrane;

22) hrana sa tradicionalnim karakteristikama je hrana koja se u Crnoj Gori tradicionalno proizvodi i koja se:

a) istorijski prepoznaje kao tradicionalni proizvod, ili

b) proizvodi primjenom tradicionalnih metoda i postupaka, u skladu sa proizvođačkom specifikacijom tokom cijelog proizvodnog procesa ili određene faze procesa proizvodnje, ili

c) štiti kao tradicionalni prehrambeni proizvod u skladu sa posebnim propisom koji uređuje oznake garantovano tradicionalnih specijaliteta.

Poslove u oblasti bezbjednosti hrane, hrane za životinje i predmeta i materijala koji su namijenjeni da dolaze u kontakt sa hranom, vrše:

- organ državne uprave nadležan za bezbjednost hrane, hrane za životinje i predmeta i materijala koji su namijenjeni da dolaze u kontakt sa hranom (u daljem tekstu: Ministarstvo); i

- organ uprave nadležan za bezbjednost hrane, hrane za životinje i predmeta i materijala koji su namijenjeni da dolaze u kontakt sa hranom (u daljem tekstu: nadležni organ).

Ministarstvo:

1) donosi i predlaže politiku iz oblasti bezbjednosti hrane, hrane za životinje i predmeta i materijala koji su namijenjeni da dolaze u kontakt sa hranom;

2) donosi propise o hrani;

3) donosi krizni plan, određuje učesnike u sprovođenju plana i utvrđuje organizaciju i način koordinacije pri sprovođenju kriznog plana.