Zakon o poreskoj administraciji

Ovim zakonom uređuju se prava i obaveze poreskog organa i poreskih obveznika u postupku registracije poreskih obveznika i utvrđivanja, naplate i kontrole poreza i drugih dažbina (u daljem tekstu: porez).

(1) Po ovom zakonu dužni su da postupaju državni i organi jedinica lokalne samouprave kada odlučuju o pravima i obavezama poreskog obveznika.

(2) Ovaj zakon odnosi se i na pojedince (građane), pravna lica, organizacije, preduzetnike, poreske posrednike i druga lica, državne i organe jedinica lokalne samouprave, kada su poreski obveznici ili kada za poreskog obveznika obračunavaju i plaćaju poreze ili imaju druge obaveze vezane za utvrđivanje i naplatu obaveza poreskog obveznika.

(3) Rezidenti države članice Evropske unije (u daljem tekstu: država članica EU), druge države odnosno teritorije države, imaju jednaka prava i obaveze kao i rezidenti Crne Gore za potrebe oporezivanja, u smislu ovog zakona.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) poreski organ je organ državne uprave ili organ jedinice lokalne samouprave u čijoj nadležnosti su poslovi utvrđivanja, naplate i kontrole poreza;

2) porez i druge dažbine su porezi, doprinosi, takse, naknade i druga novčana davanja utvrđena zakonom;

2a) poreska obaveza obuhvata: porez, kamatu i troškove postupka;

3) poreski obveznik je lice koje, u skladu sa poreskim i drugim zakonima, podliježe obavezi plaćanja poreza;

4) poreski dužnik je poreski obveznik koji je dužan da plati porez, poreski jemac i poreski isplatilac odnosno posrednik;

5) poreski jemac je lice koje je odgovorno za plaćanje poreskog duga poreskog obveznika, ako poreski obveznik nije izmirio taj dug po dospjelosti;

6) poreski isplatilac odnosno posrednik je lice koje je, u skladu sa poreskim propisima, dužno da od drugog lica obustavom ili na neki drugi način naplati porez i da ga uplati na odgovarajući uplatni račun;

7) poreski zastupnik je lice koje je u skladu sa zakonom ovlašćeno da vodi dio ili sve poslove poreskog obveznika u vezi sa ispunjavanjem poreskih obaveza;

8) poreski punomoćnik je lice koje poreski obveznik pismeno ovlasti da u njegovo ime i za njegov račun vodi poslove u vezi sa izvršavanjem poreskih obaveza u skladu sa poreskim propisima;

9) knjige i evidencije predstavljaju dokumentaciju propisanu posebnim zakonom koju je poreski obveznik dužan da vodi o svom poslovanju, a služe u svrhu utvrđivanja poreske obaveze;

10) lice je pravno lice, dio pravnog lica, organizacija, pravni aranžman, preduzetnik i fizičko lice koje je dužno da postupa po ovom zakonu;

11) nalog za prenos je dokument kojim se vrši prenos sredstava sa računa poreskog obveznika na račune za plaćanje poreza;

12) izvještajna finansijska institucija je finansijska institucija u Crnoj Gori koja je obveznik izvještavanja, na osnovu Standarda zajedničkog izvještavanja u skladu sa zakonom, odnosno potvrđenim međunarodnim sporazumom, koja je rezident Crne Gore, osim poslovne jedinice te finansijske institucije koja se nalazi van Crne Gore, kao i poslovna jedinica finansijske institucije koja nije rezident Crne Gore, a koja u skladu sa zakonom posluje u Crnoj Gori, isključujući finansijsku instituciju koja, na osnovu potvrđenog međunarodnom sporazuma nije obveznik izvještavanja;

13) platforma je softver, uključujući internet stranicu ili njen dio, osim softver pomoću kojeg se omogućava obrada plaćanja u vezi obavljanja ili oglašavanja relevantne aktivnosti i preusmjeravanje ili premještanje korisnika platformi, kao i aplikacije, uključujući mobilne aplikacije, kojima korisnici mogu pristupiti i kojima se omogućava prodavcima proizvoda i pružaocima usluga da stupe u kontakt sa korisnicima, kao i aranžmane za prikupljanje i plaćanje naknade za relevantnu aktivnost;

14) operater platforme je pravno lice ili pravni aranžman koji sa prodavcem proizvoda ili pružaocem usluga (u daljem tekstu: korisnik platforme) zaključuje ugovor o korišćenju platforme ili dijela platforme za obavljanje različitih aktivnosti uz naknadu;

15) izvještajni operater platforme je operater platforme u Crnoj Gori koji je obveznik izvještavanja na osnovu Direktive EU 2023/2226 i Modela pravila za izvještavanje, u skladu sa zakonom, odnosno potvrđenim međunarodnim sporazumom, koji je rezident Crne Gore za potrebe oporezivanja ili ima stalnu poslovnu jedinicu koja u skladu sa zakonom posluje u Crnoj Gori, ili nije rezident Crne Gore za potrebe oporezivanja i nema stalnu poslovnu jedinicu u Crnoj Gori ali omogućava prodavcima aktivnosti u vezi iznajmljivanja nepokretnosti koja se nalazi u Crnoj Gori, državi članici EU ili drugoj državi ili pružanja ličnih usluga, isključujući operatera platforme koji, na osnovu potvrđenog međunarodnom sporazuma, nije obveznik izvještavanja i nije kvalifikovani operater platforme izvan EU.;

16) kriptoimovina je digitalni prikaz vrijednosti ili prava koje se može prenijeti i skladištiti elektronskim putem, koristeći tehnologije distribuiranog zapisa ili druge slične tehnologije u skladu sa članom 3 stav 1 tačka 5 Uredbe EU 2023/1114;

17) kriptoimovina o kojoj se izvještava je svaka kriptoimovina koja nije digitalna valuta Centralne banke, elektronski novac, uključujući i token elektronskog novca ili bilo koja kriptoimovina za koju je izvještajni pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom na odgovarajući način utvrdio da ne može služiti za plaćanja ili ulaganja;

18) pružalac usluga povezan sa kriptoimovinom je privredno društvo, pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice čija je djelatnost ili poslovanje pružanje jedne ili više usluga

povezanih s kriptoimovinom korisnicima kriptoimovine na profesionalnoj osnovi i koje ima odobrenje za rad kao pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom u skladu sa članom 3 stav 1 tačka 15 Uredbe EU 2023/1114;

19) izvještajni pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom je svaki pružalac usluga povezan sa kriptoimovinom ili subjekt povezan sa kriptoimovinom u Crnoj Gori, koji je obveznik izvještavanja u skladu sa Direktivom EU 2023/2226, zakonom, odnosno potvrđenim međunarodnim sporazumom, koji je rezident Crne Gore, države članice EU ili druge države, koji pruža jednu ili više usluga povezanih sa kriptoimovinom kojima se sprovode transakcije razmjene u ime i za račun korisnika kriptoimovine o kojoj se izvještava.

20) prekogranični aranžman je aranžman ili niz aranžmana, koji može da sadrži više koraka ili djelova, a odnosi se na više od jedne države članice EU ili na jednu državu članicu EU i treću zemlju i ukoliko ispunjava najmanje jedan od sljedećih uslova:

- svi učesnici u aranžmanu nijesu rezidenti za potrebe oporezivanja u istoj jurisdikciji;

- jedan ili više učesnika u aranžmanu istovremeno su rezidenti za potrebe oporezivanja u više od jedne jurisdikcije;

- jedan ili više učesnika u aranžmanu obavlja djelatnost u drugoj jurisdikciji preko stalne poslovne jedinice, a taj aranžman je dio poslovanja ili cjelokupno poslovanje stalne poslovne jedinice;

- jedan ili više učesnika u aranžmanu obavlja djelatnost u drugoj jurisdikciji, ali nije rezident za potrebe oporezivanja u toj jurisdikciji niti u njoj obavlja djelatnost preko stalne poslovne jedinice;

- takav aranžman može imati uticaj na automatsku razmjenu informacija ili identifikaciju stvarnog vlasništva;

21) prekogranični aranžman o kojem se izvještava je svaki prekogranični aranžman koji sadrži najmanje jedno obilježje koje ukazuje na potencijalni rizik od izbjegavanja plaćanja poreza;

22) obilježje je svojstvo ili osobina prekograničnog aranžmana koji ukazuju na potencijalni rizik od izbjegavanja plaćanja poreza;

23) posrednik za potrebe izvještavanja o prekograničnim aranžmanima (u daljem tekstu: posrednik) je:

a) svako lice koje sačini, stavi na tržište ili organizuje prekogranični aranžman o kojem se izvještava ili takav aranžman stavi na raspolaganje radi njegove realizacije ili upravlja njegovom realizacijom i mora da ispunjava najmanje jedan od sljedećih uslova:

- rezident je Crne Gore za potrebe oporezivanja;

- u Crnoj Gori ima stalnu poslovnu jedinicu preko koje se pružaju usluga u vezi s aranžmanom;

- osnovan je ili je uređen prema zakonima Crne Gore; ili

- upisan je u nadležni registar za pružanje pravnih, poreskih i savjetodavnih usluga u Crnoj Gori;

b) svako lice koje, uzimajući u obzir relevantne činjenice i okolnosti i na osnovu dostupnih informacija i relevantnog stručnog znanja i razumijevanja potrebnog za pružanje takvih usluga, ima saznanje ili bi se od nje u razumnoj mjeri moglo očekivati da zna da se obavezala na pružanje, direktno ili posredstvom drugih lica, podrške, pomoći ili savjeta u pogledu sačinjavanja, stavljanja na tržište, organizovanja, stavljanja na raspolaganje u cilju njegovog sprovođenja, ili upravljanja sprovođenjem prekograničnog aranžmana o kojem se izvještava;

24) relevantni poreski obveznik za potrebe izvještavanja o prekograničnim aranžmanima (u daljem tekstu: relevantni poreski obveznik) je svako lice kojem se prekogranični aranžman o kojem se izvještava stavlja na raspolaganje radi njegove realizacije ili koje je spremno da taj aranžman realizuje, ili koje je realizovalo prvi korak tog aranžmana;

25) tržišni aranžman je prekogranični aranžman koji je sačinjen, stavljen na tržište, spreman za realizaciju ili je stavljen na raspolaganje radi njegove realizacije, i ne zahtijeva veće prilagođavanje;

26) posebno prilagođeni aranžman je svaki prekogranični aranžman koji nije tržišni aranžman;

27) nadležni organ države članice je organ ili dio organa određen od strane države članice za razmjenu informacija, a koji može uključivati: centralnu kancelariju za vezu, službu za vezu ili nadležnog službenika;

28) centralna kancelarija za vezu (u daljem tekstu: CLO) je kancelarija čija glavna odgovornost je kontakt sa nadležnim organima država članicama EU u dijelu administrativne saradnje;

29) služba za vezu je svaka kancelarija osim CLO određena da direktno razmjenjuje informacije sa nadležnim organima država članica EU;

30) nadležni službenik je svaki službenik koji ima ovlašćenje da direktno razmjenjuje informacije sa nadležnim organima država članica EU;

31) organ koji podnosi zahtjev je CLO, služba za vezu ili bilo koji nadležni službenik države članice EU koji podnosi zahtjev za pomoć u ime nadležnog organa;

32) upravna istraga je svaki nadzor, provjera ili druga aktivnost preduzeta od strane države članice EU kako bi osigurala ispravnu primjenu poreskog zakonodavstva;

33) razmjena informacija na zahtjev je razmjena informacija na osnovu zahtjeva države članice EU koja podnosi zahtjev državi članici EU koja prima zahtjev u posebnom slučaju;

34) automatska razmjena je sistemsko dostavljanje informacija kojim raspolaže poreski organ Crne Gore nadležnom organu države članice EU o rezidentima Crne Gore ili drugih država članica EU bez prethodnog zahtjeva u prethodno utvrđenim rokovima;

35) spontana razmjena je nesistemsko dostavljanje informacija drugoj državi članici EU, u bilo kom trenutku i bez prethodnog zahtjeva;

36) elektronski put je korišćenje elektronske opreme za obradu, uključujući digitalnu kompresiju i skladištenje podataka i koristeći žice, radijski prenos, optičke tehnologije ili druge elektromagnetske uređaje;

37) CCN mreža je zajednička platforma bazirana na zajedničkoj komunikacionoj mreži (u daljem tekstu: CCN), koju je razvila EU za sve prenose elektronskim putem između nadležnih organa u području carina i oporezivanja;

38) klijent za potrebe automatske razmjene informacija o prekograničnim aranžmanima je svaki posrednik ili relevantni poreski obveznik koji prima usluge, uključujući pomoć, savjete, usmjeravanje ili smjernice, od posrednika koji podliježe obavezi čuvanja profesionalne tajne u vezi sa prekograničnim aranžmanom o kojem se izvještava;

39) prihod od dividendi koje nijesu dio kastodi računa su dividende ili drugi prihod koji se, u državi članici EU koja je isplatilac, tretira kao dividenda, a isplaćuje ili upisuje na račun koji nije kastodi, odnosno nije definisan kao račun (osim ugovora o osiguranju ili ugovora o rentnom osiguranju) na koji se drži finansijska imovina u korist drugog lica;

40) proizvodi životnog osiguranja koji nijesu obuhvaćeni drugim pravnim instrumentima EU o razmjeni informacija i drugim sličnim mjerama su ugovori o osiguranju, osim ugovora o osiguranju uz mogućnost isplate otkupne vrijednosti polise, koji podliježu izvještavanju kada se naknade iz ugovora plaćaju u slučaju smrti vlasnika polise.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Poreski organ, u ostvarivanju nadležnosti utvrđenih zakonom ima ovlašćenje da:

1) obavlja inspekcijski nadzor, preduzima mjere naplate, druge radnje i aktivnosti za koje je nadležan po ovom ili drugim zakonima;

2) rješava o pravima poreskih obveznika;

3) vrši registraciju privrednih društava, poreskih obveznika, obveznika doprinosa i osiguranika za obavezno socijalno osiguranje i vodi registar privrednih društava, poreski registar i registar obveznika i osiguranika za obavezno socijalno osiguranje i registar stvarnih vlasnika;

4) vrši utvrđivanje poreza, na način i po postupku utvrđenom zakonom;

5) zahtijeva od poreskih obveznika i drugih pravnih i fizičkih lica da podnesu dokumentaciju i pruže druge informacije neophodne za utvrđivanje poreske obaveze;

6) poziva lica da učestvuju u poreskom postupku;

7) uđe i pregleda poslovne prostorije u kojima se nalaze ili bi se mogle nalaziti poslovne knjige i evidencije ili drugi predmeti potrebni za primjenu poreskih propisa;

8) izuzme poslovne knjige i evidencije i druge predmete potrebne za primjenu poreskih propisa u skladu sa ovim zakonom;

10) koristi usluge stručnjaka i vještaka, fizičkih i pravnih lica u postupku utvrđivanja poreskih obaveza, kada je stručno znanje potrebno;

11) pokreće i vodi prvostepeni upravni postupak;

12) planira i sprovodi obuku zaposlenih;

13) vodi poresko knjigovodstvo;

14) obavještava poreske obveznika u toku inspekcijskog nadzora i o njihovim pravima i obavezama u tom postupku;

15) pruža stručnu pomoć poreskim obveznicima u primjeni poreskih propisa;

16) poreskim obveznicima da besplatno primjerak poreske prijave;

17) čuva poresku tajnu;

18) se odnosi prema poreskim obveznicima i drugima licima sa poštovanjem i uvažavanjem;

19) izda prekršajni nalog, podnese zahtjev za pokretanje prekršajnog postupka, odnosno krivičnu prijavu;

20) proslijedi informacije, uključujući i poreske tajne, koje su otkrivene tokom krivične istrage ili se za njih saznalo pri prikupljanju drugih informacija, organima nadležnim za sprovođenje zakona, kada postoji osnovana sumnja da postoji prekršaj ili krivično djelo;

21) primjenjuje međunarodne ugovore i sporazume o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja i drugim pogodnostima koje se odnose na plaćanje poreza;

21a) razmjenjuje informacije sa nadležnim organima država članica EU, drugih država odnosno teritorija država u skladu sa ovim zakonom i potvrđenim međunarodnim sporazumima;

22) priprema izvještaje o stanju u oblasti poreza;

23) daje inicijative za donošenje propisa i drugih akata za uređivanje poreskog sistema i poreske politike organu državne uprave nadležnom za poslove finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo);

24) sarađuje sa drugim organima i organizacijama u zemlji i inostranstvu u pitanjima krivičnih poreskih djela, a u skladu sa međunarodnim ugovorima ili sporazumima;

25) preduzme mjere neophodne za bezbjednost poreskih službenika;

26) preduzme mjere za sprečavanje korupcije službenika u vršenju službenih poslova;

27) organizuje funkcionisanje jedinstvenog informacionog sistema u oblasti poreza;

28) obezbjeđuje izvršavanje stavova i zaključaka Vlade iz oblasti poreza;

28a) kontroliše i objavljuje finansijske iskaze privrednih društava;

29) vrši i druge poslove utvrđene zakonom i drugim propisom.

(2) Način vođenja poreskog knjigovodstva iz stava 1 tačka 13) ovog člana propisuje Ministarstvo.

Poreski inspektor i ovlašćeno službeno lice koje preduzima istražne radnje dužni su da podnesu izvještaj o imovini i prihodima, kao i imovini i prihodima bračnih i vanbračnih supružnika, životnih partnera lica istog pola i djece koja žive u zajedničkom domaćinstvu, u skladu sa posebnim zakonom.