English
Crnogorski
РусскийUstavna reforma pravosuđa, novi kriterijumi za studentski standard, regulacija nove hrane i umanjenje akciza na gorivo
U periodu od 24. do 30. avgusta 2026. godine proglašeni su amandmani XVII do XXI na Ustav Crne Gore kojima se mijenja sastav Sudskog i Tužilačkog savjeta i utvrđuje nezavisnost Centralne banke. Istovremeno su doneseni novi podzakonski akti u oblasti studentskih kredita, stipendija i smještaja u domovima, propisani uslovi za stavljanje na tržište nove hrane, te privremeno umanjene akcize na bezolovni benzin i gasna ulja.
Ustavno-pravna materija
Ministar pravde je isključen iz Sudskog savjeta, a broj sudija koje bira Konferencija sudija povećan je sa četiri na pet.
Amandmanom XVIII na Ustav Crne Gore izmijenjen je čl. 127 koji propisuje sastav Sudskog savjeta. Ministar nadležan za poslove pravde više nije član ovog tijela, dok je broj sudija koje bira i razrješava Konferencija sudija povećan sa četiri na pet članova. Sudski savjet sada čine predsjednik Vrhovnog suda, pet sudija i četiri ugledna pravnika koje bira Skupština Crne Gore, čime se eliminiše neposredno učešće izvršne vlasti u postupcima izbora sudija i disciplinskoj odgovornosti.
Sastav i struktura Tužilačkog savjeta od 11 članova normirani su neposredno u tekstu Ustava.
Amandmanom XX u cjelosti je zamijenjen čl. 136 i utvrđen ustavni sastav Tužilačkog savjeta od 11 članova: Vrhovni državni tužilac, pet državnih tužilaca koje bira Konferencija državnih tužilaca, četiri ugledna pravnika i jedan predstavnik organa državne uprave nadležnog za poslove pravde. U skladu sa izmijenjenim čl. 91, Skupština bira članove iz reda uglednih pravnika kvalifikovanom većinom (dvotrećinskom u prvom, odnosno tropetinskom većinom u drugom glasanju), što osigurava veću institucionalnu i političku samostalnost tužilačke organizacije.
Ustavom je definisano da je Centralna banka samostalna i nezavisna organizacija koja o radu izvještava Skupštinu.
Amandmanom XXI izmijenjen je čl. 143, pri čemu je dosadašnjoj odredbi o samostalnosti dodata izričita ustavna garancija nezavisnosti Centralne banke Crne Gore. Umjesto ranije opšte formulacije o odgovornosti za finansijsku stabilnost, propisana je direktna obaveza Centralne banke da o svom radu podnosi izvještaje Skupštini Crne Gore, uz ustavni osnov za donošenje posebnog sistemskog zakona.
Obrazovanje i stručno usavršavanje
Uveden je indeks uspjeha kao osnovno mjerilo za dodjelu studentskih kredita i stipendija za studente starijih godina.
Izmjenama čl. 3 i čl. 18 Pravilnika, dosadašnji kriterijum srednje ocjene za studente druge i narednih godina studija zamijenjen je indeksom uspjeha u prethodnoj godini studija. Dopunom čl. 19 definisano je da se koeficijenti za nagrade osvojene na međunarodnim takmičenjima dodaju na indeks uspjeha ili srednju ocjenu. Prema izmijenjenom čl. 8 i čl. 25, ostvareni indeks uspjeha se transparentno objavljuje na internet stranici Ministarstva prosvjete u okviru rang liste podnosilaca zahtjeva.
Rangiranje studenata za prijem na smještaj i ishranu u domovima usklađeno je sa primjenom indeksa uspjeha.
Izmjenom čl. 15 Pravilnika propisano je da se vrednovanje uspjeha studenata druge i narednih godina studija za ostvarivanje prava na smještaj i ishranu u domu vrši na osnovu indeksa uspjeha umjesto prosječne ocjene. U čl. 16 je utvrđena nova formula za obračun bodova (broj bodova jednak je proizvodu indeksa uspjeha i koeficijenta 8, uvećanom za bodove po osnovu godine studija). Propis se primjenjuje od dana objavljivanja na raspodjelu kapaciteta u domovima za studijsku 2026/2027. godinu.
Stočarstvo i veterinarstvo
Donesena je Uredba o novoj hrani kojom se uređuju zahtjevi i postupak za stavljanje inovativne hrane na tržište.
Na osnovu čl. 1 usvojena je uredba kojom se u nacionalni pravni sistem prenose standardi Uredbe (EU) 2015/2283 o novoj hrani, uključujući hranu s novom molekularnom strukturom, nanomaterijale i kulture iz mikroorganizama i algi. Prema odredbama čl. 6, na tržište Crne Gore se može staviti isključivo nova hrana koja je upisana u službenu listu odobrene nove hrane koju utvrđuje Ministarstvo. Subjekti u poslovanju hranom su shodno čl. 5 i čl. 7 dužni da dokažu odsustvo bezbjednosnog rizika i obezbijede propisano deklarisanje radi zaštite potrošača.
Javne finansije
Umanjena je visina akcize za promet bezolovnog benzina i gasnih ulja u periodu od 25. avgusta do 5. septembra 2026. godine.
Odlukom Vlade utvrđeni su umanjeni iznosi akcize shodno čl. 1 i čl. 2, i to za bezolovni benzin na 522 eura na 1000 litara (0,522 eura po litru), a za gasna ulja koja se koriste kao motorno gorivo (dizel) na 352 eura na 1000 litara (0,352 eura po litru). Mjera ima za cilj stabilizaciju maloprodajnih cijena naftnih derivata na benzinskim stanicama. Na osnovu čl. 3, odluka je stupila na snagu danom objavljivanja i primjenjuje se zaključno sa 5. septembrom 2026. godine.