English
Crnogorski
РусскийAžurirana pravila za zanatlije i rad od kuće, novi standardi radionica i reforma upravljanja otpadom
Početkom septembra 2026. godine u Crnoj Gori je ažuriran normativni okvir za obavljanje zanatske djelatnosti: utvrđena je revidirana lista zanata koji se mogu obavljati u stambenim prostorijama i propisani novi minimalno-tehnički uslovi za radionice i salone. Takođe, zakonodavac je postavio obavezujuće ciljeve za smanjenje otpada od hrane, donio krovni zakon o zdravstvenoj ispravnosti vode za ljudsku upotrebu i izmijenio uslove za izbor specijalnih tužilaca.
Unutrašnja i spoljna trgovina
Ažurirani su obavezni kriterijumi i uslovi pod kojima se zanatska djelatnost može obavljati u stambenim prostorijama.
Novi pravilnik revidira uslove koji zanatlijama omogućavaju obavljanje djelatnosti u stambenom prostoru bez obaveze prenamjene prostora u poslovni. Da bi se djelatnost mogla obavljati u stanu ili kući, proces rada mora biti organizovan bez posebnih proizvodnih uslova, zasnivati se pretežno na ručnom radu ili upotrebi ručnih alata, imati umjetnički karakter ili se odnositi na popravku i doradu predmeta manjih dimenzija u skladu sa čl. 2. Upotreba industrijskih mašina većeg kapaciteta i serijska industrijska proizvodnja u stambenom prostoru ostaju izričito zabranjeni.
Utvrđena je ažurirana lista zanata koji se mogu obavljati u stambenim prostorijama, uključujući fotografe, časovničare, optičare i umjetničke zanate.
Umjesto dosadašnjeg akta, propisana je nova zatvorena lista zanata koji se mogu obavljati u stambenim prostorijama. Spisak obuhvata fotografe, sajdžije/časovničare, klavir štimere, optičare, pečatorezce, kao i izrađivače nakita, suvenira, tekstilnih proizvoda, čipke, vezova, pletiva i narodnih nošnji shodno Prilogu 1. Dokument uređuje registraciju zanatske djelatnosti na adresi stanovanja.
Opšti privredni propisi
Revidirani su minimalno-tehnički uslovi u pogledu uređenja, instalacija i sanitarnih čvorova za poslovne prostorije zanatlija.
Donesen je ažurirani pravilnik kojim se uređuju opšti uslovi za poslovne prostore i opremu u kojima se obavlja zanatstvo. Poslovne prostorije moraju ispunjavati propise o planiranju prostora, raspolagati adekvatnom ventilacijom, prirodnim ili vještačkim osvjetljenjem, priključkom na vodovodnu i elektroenergetsku mrežu, sanitarnim prostorijama i uslovima za odvojeno sakupljanje i privremeno skladištenje otpada prema čl. 5. Pravila su obavezujuća za sve postojeće i novootvorene zanatske radionice i servise.
Definisana je posebna kategorija zanata sa povećanim higijenskim rizikom, za koje važe stroža sanitarna pravila.
U kategoriju povećanog higijenskog rizika svrstani su svi zanati kod kojih postoji neposredan kontakt sa ljudskim tijelom, hranom ili biološkim materijalom. To obuhvata frizerske, kozmetičke, pekarske, poslastičarske i mesarske djelatnosti u skladu sa čl. 22. Za ove objekte propisani su stroži higijenski protokoli, obavezna sterilizacija alata i posebna dezinfekcija radnih površina.
Opšta zaštita životne sredine
Propisani su obavezujući ciljevi za smanjenje otpada od hrane do 31. decembra 2035. godine i mjere za doniranje viškova hrane bankama hrane.
Zakon je dopunjen strateškim ciljevima za smanjenje stvaranja otpada od hrane do kraja 2035. godine: predviđeno je smanjenje za 10% u primarnoj proizvodnji i preradi, kao i za 30% po glavi stanovnika u maloprodaji, ugostiteljstvu i domaćinstvima. Radi ostvarivanja ovih ciljeva uvodi se metodologija mjerenja i podstiče besplatna preraspodjela bezbjedne hrane humanitarnim organizacijama i bankama hrane. Obaveze i mjere obuhvataju proizvođače hrane, trgovačke lance, restorane i hotele prema čl. 28. Izmjene se primjenjuju od 8. septembra 2026. godine.
Omogućeno je izdavanje i posjedovanje transportnih formulara i evidencija o prevozu otpada u elektronskom obliku.
Privredna društva i preduzetnici koji sakupljaju i prevoze otpad dobili su zakonsku mogućnost vođenja i prezentovanja prateće dokumentacije u digitalnom formatu. Umjesto isključivo papirnih rješenja o upisu u registar i fizičkih formulara, prevoznici shodno čl. 19 dokumentaciju mogu posjedovati u elektronskom obliku. Ovo značajno pojednostavljuje administrativne i logističke procedure za prevoznike i komunalna preduzeća.
Uvedeni su novi pojmovi u zakon koji obuhvataju internet platforme, pružaoce usluga ispunjenja i proširenu odgovornost za tekstil.
U zakon su integrisane nove definicije koje prate savremenu trgovinu i digitalne modele poslovanja: internet platforme, neprodati potrošački proizvodi, pružaoci usluga ispunjenja (fulfillment) i subjekti socijalne ekonomije. Takođe, postavljen je temelj za proširenu odgovornost proizvođača i distributera u sektoru tekstila u skladu sa čl. 7. Time se stvara pravni osnov za obavezivanje onlajn trgovaca i platformi u sistemu zbrinjavanja ambalaže i neprodatih proizvoda.
Zdravstvena zaštita
Usvojen je novi zakon kojim se uređuju parametri zdravstvene ispravnosti vode za piće i obavezno upravljanje rizicima za vodovode.
Donesen je sveobuhvatan zakon kojim se uspostavljaju parametri zdravstvene ispravnosti vode namijenjene za ljudsku upotrebu. Propisane su obaveze javnih vodovodnih preduzeća u pogledu procjene i upravljanja rizicima u sistemu snabdijevanja, redovnog monitoringa i hitnog obavještavanja potrošača u slučaju odstupanja od propisanih vrijednosti prema čl. 1. Zakon nalaže preduzimanje preventivnih i sanacionih mjera radi zaštite zdravlja građana.
Definisana su izuzeća od primjene zakona za individualne bunare i prirodne mineralne vode.
Od primjene većine administrativnih normi ovog zakona izuzeto je individualno vodosnabdijevanje (privatni bunari i izvorišta), pod uslovom da se voda ne koristi u komercijalne svrhe ili za javne djelatnosti. Takođe, izuzete su prirodne mineralne i ljekovite vode koje su regulisane posebnim propisima o ljekovima i flaširanim vodama shodno čl. 2. Zakon je stupio na snagu 8. septembra 2026. godine.
Pravosudni organi
Smanjen je potreban radni staž za izbor specijalnog tužioca sa deset na šest godina sudijskog ili tužilačkog iskustva.
Izmijenjeni su uslovi za izbor tužilaca u Specijalnom državnom tužilaštvu (SDT). Za specijalnog tužioca sada može biti izabrano lice sa najmanje šest godina radnog iskustva kao državni tužilac ili sudija (umjesto ranijih deset godina), odnosno sa najmanje deset godina rada na drugim pravnim poslovima nakon položenog pravosudnog ispita prema čl. 13. Cilj ove izmjene je kadrovsko osnaživanje i brže popunjavanje upražnjenih pozicija u SDT-u.
Glavnom specijalnom tužiocu dato je pravo prigovora Tužilačkom savjetu prilikom oduzimanja ili prenošenja predmeta u Vrhovno državno tužilaštvo.
Uvedena je nova procesna zaštita autonomije specijalnog tužilaštva u slučajevima kada vrhovni državni tužilac odluči da pojedine predmete iz nadležnosti SDT-a povjeri Vrhovnom državnom tužilaštvu. Glavni specijalni tužilac ima pravo prigovora Tužilačkom savjetu, koji je dužan da odluči u roku od 15 dana od prijema, pri čemu se vrhovni državni tužilac izuzima sa sjednice shodno čl. 4.
Javne finansije
Visina akcize za bezolovni benzin utvrđena je na nivou od 0,494 eura po litru (494,10 eura na 1000 litara).
Vlada Crne Gore donijela je odluku o primjeni umanjenog iznosa akcize za promet bezolovnog benzina (tarifne oznake 2710 12 31, 2710 12 41, 2710 12 45, 2710 12 49, 2710 12 70) koji se koristi kao motorno gorivo. Iznos akcize određen je u visini od 494,10 eura na 1000 litara prema čl. 2. Odluka je stupila na snagu danom objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“ radi regulisanja maloprodajnih cijena goriva na pumpama.