English
Crnogorski
РусскийŠengenske baze na granici, evropski nadzor nad internet platformama i nova pravila za javne izvršitelje
InVero pravna redakcija6 min čitanja5 obrađenih akataCrna Gora usklađuje zakonodavni okvir sa pravnom tekovinom Evropske unije: usvojen je novi Zakon o graničnoj kontroli sa pripremom za uvezivanje u sisteme SIS i EES, uređen je nadzor nad digitalnim uslugama uz zaprijećene kazne do 6% globalnog prometa, dok su za javne izvršitelje i subjekte kritične infrastrukture stupili na snagu znatno stroži standardi poslovanja.
Unutrašnja bezbjednost
Uvodi se obavezna sistemska granična provjera svih lica kroz nacionalne evidencije i međunarodne baze podataka.
Odredbama čl. 38 propisano je da sva lica na ulasku i izlasku iz Crne Gore podliježu provjeri vjerodostojnosti isprava i identiteta preko policijskih baza i Interpolove baze ukradenih dokumenata (SLTD). Novi zakon stupa na snagu 20. oktobra 2026. godine. Prema državljanima Crne Gore i licima sa pravom slobodnog kretanja po pravu EU neće se vršiti detaljna provjera ukoliko ne postoje bezbjednosni rizici.
Definisan je pravni osnov za pristup Šengenskom informacionom sistemu (SIS), Viznom sistemu (VIS) i Sistemu ulaska/izlaska (EES).
Članom čl. 44 i čl. 45 granična policija se ovlašćuje za kreiranje dosijea i unos biometrijskih podataka državljana trećih država u evropski sistem EES. U skladu sa čl. 93, primjena ovih normi je odložena do dana operativnog povezivanja Crne Gore sa informacionim sistemima EU. Do tada se evidencija vodi isključivo kroz nacionalni sistem.
Od 20. oktobra 2026. godine važe precizirana pravila za prelazak državne granice za maloljetna lica mlađa od 16 godina.
Prema čl. 64, maloljetniku mlađem od 16 godina koji putuje sa jednim roditeljem uz važeći pasoš nije potrebna saglasnost drugog roditelja (ako su roditelji u braku). Ukoliko dijete granicu prelazi sa ličnom kartom, saglasnost drugog roditelja je obavezna. Maloljetna lica starija od 16 godina imaju pravo da samostalno prelaze državnu granicu bez saglasnosti roditelja.
Usvojen je sistemski zakon koji uspostavlja nacionalni okvir za otpornost kritičnih subjekata i kritične infrastrukture.
Članom čl. 1 uređuju se identifikacija i zaštita strateških subjekata u sektorima energetike, saobraćaja, bankarstva, zdravstva i digitalne infrastrukture. Cilj zakona je jačanje otpornosti na tehničke i bezbjednosne incidente, poremećaje u lancima snabdijevanja i vanredne okolnosti. Propis stupa na snagu 20. oktobra 2026. godine.
Kritični subjekti moraju formirati timove za otpornost i posjedovati sertifikate po standardima ISO 31000 i ISO 22301.
Na osnovu čl. 17, organizacije su u obavezi da izrade planove otpornosti, imenuju kontakt osobe i bez odlaganja obavještavaju ministarstvo o incidentima. Obavezno je posjedovanje sertifikata za upravljanje rizicima (MEST ISO/IEC 31000) i kontinuitet poslovanja (MEST ISO/IEC 22301). Transgranične procedure prema čl. 50 počeće da se primjenjuju danom pristupanja Crne Gore EU.
Informacione tehnologije
Agencija za audiovizuelne medijske usluge imenovana je za nacionalnog Koordinatora za digitalne usluge sa nadzornim i istražnim ovlašćenjima.
Na osnovu čl. 4, Agencija postaje jedinstvena kontakt tačka za Evropsku komisiju i koordinatore drugih država za sprovođenje Regulative (EU) 2022/2065 (DSA). Zakon stupa na snagu 23. oktobra 2026. godine u dijelu pripremnih aktivnosti i donošenja podzakonskih akata. Time se uspostavlja institucionalni okvir za nadzor nad pružaocima internet usluga.
Pružaocima posredničkih usluga i internet platformama propisane su obaveze suzbijanja nezakonitog sadržaja i zaštite maloljetnika.
Odredbama čl. 14 i čl. 16 uvode se mehanizmi postupanja po prijavama, transparentnost algoritama preporučivanja i zaštita korisnika. Za internet prodavnice i platforme koje posreduju u trgovini uvodi se obaveza provjere identiteta trgovaca. Na osnovu čl. 24, ove obaveze privrednih subjekata primjenjivaće se od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Za prekršaje pravila o digitalnim uslugama propisane su novčane kazne do 6% ukupnog godišnjeg prometa na svjetskom nivou.
Članom čl. 15 predviđene su sankcije za nepostupanje po nalozima, neodređivanje kontakt tačaka ili uskraćivanje traženih informacija. Metodologiju za utvrđivanje obračunske osnovice prometa donosi Savjet Agencije. Saglasno čl. 24, prekršajne odredbe i novčane kazne počeće da se primjenjuju od dana stupanja Crne Gore u punopravno članstvo EU.
Iz Zakona o elektronskoj trgovini brišu se dosadašnje odredbe o isključenju odgovornosti posrednika u prenosu i skladištenju podataka.
Izmjenama se stavljaju van snage čl. 18, čl. 19, čl. 20 i čl. 22, kojima je ranije bila propisana ograničena odgovornost internet posrednika i hosting provajdera. Odgovornost i obaveze pružalaca usluga informacionog društva preuzima novi Zakon o digitalnim uslugama (DSA). Ovim se domaće zakonodavstvo usklađuje sa jedinstvenim digitalnim pravilima Evropske unije.
Pravne i druge usluge
Javni izvršitelji su dužni da odrede radno vrijeme za prijem stranaka u trajanju od najmanje četiri časa svakog radnog dana.
Na osnovu čl. 7, radno vrijeme kancelarije javnog izvršitelja usklađeno je sa radnim vremenom sudova u okviru 40-časovne radne sedmice. Raspored rada i vrijeme prijema stranaka moraju biti vidno istaknuti na ulazu u kancelariju i objavljeni na internet stranici Komore javnih izvršitelja. Pravilnik stupa na snagu 23. oktobra 2026. godine.
Uređen je detaljan postupak prijema, evidentiranja i čuvanja novca, garancija, hartija od vrijednosti i popisane imovine.
Odredba čl. 34 uređuje prijem finansijskih sredstava i dragocjenosti uz obavezno vođenje propisanih upisnika i knjiga izvršitelja. Prema čl. 56, ovim aktom prestaju da važe prethodni pravilnici iz 2012. i 2017. godine. Izmjene obezbjeđuju veću transparentnost i sigurnost za povjerioce i dužnike u postupku prinudnog izvršenja.